Ralph Hamers: ‘Dit had nóóit mogen gebeuren’

Hoorzitting ING-topman Ralph Hamers verantwoordde zich in de Tweede Kamer onder meer voor de beloningsrel. „Een grote inschattingsfout.”

Ralph Hamers: "Ik luister altijd naar alle klanten, maar ik krijg het mandaat van de commissarissen en van de aandeelhouders."
Ralph Hamers: "Ik luister altijd naar alle klanten, maar ik krijg het mandaat van de commissarissen en van de aandeelhouders." Foto David van Dam

Hij kwam, maar niet van harte. Toen ING-topman Ralph Hamers woensdagmiddag dan eindelijk in de Tweede Kamer aanschoof voor een openbare hoorzitting over de financiële sector draaide hij er niet omheen.

In zijn inbreng van ruim zeven minuten stak hij meteen van wal over de twee grote affaires die het afgelopen jaar voor veel commotie rond zijn bank hebben gezorgd: zijn eigen salarisverhoging die na maatschappelijke onrust werd ingetrokken en de schikking van 775 miljoen euro met het Openbaar Ministerie wegens het jarenlang faciliteren van witwastransacties. „Als we het hebben over de gemoederen bezighouden, moet ING de hand maar meteen in eigen boezem steken.” En dat deed de bestuursvoorzitter dan ook. „De dingen die fout zijn gegaan kan ik niet terugdraaien. Ik kan wel zeggen dat ik het heel erg vind. Dat had níét moeten gebeuren. Het had nóóit mogen gebeuren.”

Hamers keek er ernstig bij. Hij oogde gespannen. Tussen zijn schuldbewuste woorden laste hij af en toe een adempauze in.

Hij droeg zijn betoog uit het hoofd voor, zonder zijn gehoor rechtstreeks aan te kijken. Aan de halvecirkelvormige tafel in de Groen van Prinstererzaal zaten zeven Tweede Kamerleden. De zaal zat vol met journalisten, fotografen, cameramannen en een handjevol publiek. Hamers keek liever strak voor zich uit of naar de grond.

Het was de eerste grote publieke confrontatie sinds ING begin september de witwasaffaire bekend moest maken. Bij een hoorzitting die de Tweede Kamer speciaal daarover al in oktober had georganiseerd kon – of wilde – Hamers geen tijd vrijmaken. ING stuurde toen de tweede man uit de raad van bestuur.

Over de beloningsrel eerder dit jaar was toenmalig president-commissaris Jeroen van der Veer eind maart naar de Tweede Kamer gekomen om zich te verantwoorden. In een interview met deze krant wilde Hamers deze zomer nauwelijks op die kwestie ingaan. „Ik wil geen zuurstof geven aan iets waar deels nuance voor nodig is.”

Lees ook het zomeravondgesprek terug met Hamers en actrice Anniek Pheifer: ‘Zeggen jouw kinderen straks: waar was jij?’

Morele principes

Dit keer kon Hamers de uitnodiging van de Tweede Kamer niet weigeren. Al had hij nog wel (vergeefs) geprobeerd om bij het gespreksonderwerp ‘Financiële stabiliteit’ ingedeeld te worden en niet in het tweede blokje over ‘Cultuur en gedrag’. Het was onontkoombaar dat de vaste Kamercommissie Financiën de ING-topman wilde uithoren over diens eigen gedragingen en zijn eigen „morele principes”, zoals PvdA’er Henk Nijboer het formuleerde.

Een kruisverhoor, zoals in 2015 met ABN Amro-commissaris Rik van Slingelandt, werd het niet echt. Daarvoor was het onderwerp te breed en het aantal uitgenodigde deskundigen te groot. Hamers, zijn collega van Triodos Bank, de baas van de bankenlobby en enkele wetenschappers kregen uitvoerig de kans om te reflecteren op de grote veranderingen (energietransitie, digitalisering) die de bankensector te wachten staan.

Wel werd de hamvraag over ING waar de politiek al maanden verontwaardigd over is in verschillende en soms stevige formuleringen gesteld: „Hoe kan het”, trapte Nijboer af, „dat er strafrechtelijk verwijtbare handelingen plaatsvonden bij ING en dat u het acceptabel, verstandig en eerlijk vond om een loonsverhoging van 50 procent te accepteren, van 2 naar 3 miljoen euro. Dat is toch aan geen mens uit te leggen?” Het Financieele Dagblad onthulde afgelopen zaterdag dat tot de voorgenomen salarisverhoging voor de topman was besloten op het moment dat de bank al wist dat de megaboete voor het witwasschandaal eraan zat te komen.

Hamers verschuilde zich opnieuw achter de raad van commissarissen, die over het beloningsbeleid van de top gaat, maar erkende wel dat er bij dat besluit sprake was geweest van „een grote inschattingsfout”.

Na afloop van de hoorzitting ging Hamers nog nét een stapje verder in zijn deemoedigheid. Tegenover de verzamelde pers bood hij desgevraagd en alleen voor de witwasaffaire, zijn excuses aan. „Het spijt ons zeker, wat er allemaal gebeurd is.” Dat mea culpa „richting maatschappij en richting klanten” zei hij echt te menen. „Als ik excuses aanbied dan sta ik daar achter.”

Aan opstappen denkt Hamers niet. Een petitie met deze oproep die dinsdag door aan aantal rekeninghouders van ING aan de Tweede Kamer werd aangeboden – een van de indieners was voormalig VVD-leider Joris Voorhoeve – maakt op hem geen indruk.

„Ik luister altijd naar alle klanten, maar ik krijg het mandaat van de commissarissen en van de aandeelhouders.” Met het oog op „de transformatie” waar ING mee bezig is, vindt hij „het belangrijk dat we bij elkaar blijven”.

Aan een hoger salaris denkt de bekritiseerde bankier evenmin. Destijds zei Van der Veer dat het beloningsbeleid voor de top van ING an sich niet verkeerd is bedacht en ook is afgestemd met het ministerie van Financiën. Hij zei dat het vooral beter moet worden uitgelegd. Daarmee suggereerde de oud-Shell-topman dat de voorgenomen loonsverhoging voor de topman niet van de baan is.

Hamers wil zich daar niet mee bemoeien en zei dat hij er niet op zit te wachten. „Ik ben tevreden met het salaris dat ik nu heb.”

    • Philip de Witt Wijnen