Belgische vrijwilligers die migranten onderdak boden vrijgesproken

Vier vrijwilligers die onderdak boden aan migranten die het Verenigd Koninkrijk wilden bereiken, zijn vrijgesproken. De zaak zorgde in België voor veel ophef.

Anouk van Gestel, hoofdredacteur van de Belgische Marie Claire, met de migranten die ze tijdelijk in huis nam.
Anouk van Gestel, hoofdredacteur van de Belgische Marie Claire, met de migranten die ze tijdelijk in huis nam. Foto Katrijn van Giel

Vier Belgische vrijwilligers die onderdak hebben geboden aan vluchtelingen, en verdacht werden van mensensmokkel en deelname aan een criminele organisatie, zijn woensdag vrijgesproken door de rechtbank in Brussel. Zeven andere beklaagden, geen vrijwilligers, werden wel veroordeeld. Ze moeten samen enkele honderdduizenden euro’s boete betalen. Daarnaast kregen ze voorwaardelijke gevangenisstraffen variërend van twaalf tot veertig maanden. Voor een man die verstek liet gaan, viel de straf hoger uit: drie jaar onvoorwaardelijk. Een twaalfde beklaagde zal later pas zijn straf horen.

De rechtszaak leidde de afgelopen maanden tot veel ophef. Rond het Brusselse Maximiliaanpark verblijven zo’n zeshonderd migranten die vaak geen asiel in België aanvragen, maar door willen naar het Verenigd Koninkrijk. Voor hen is geen officiële opvang, maar er zijn burgerinitiatieven die dergelijke opvang zelf – bij mensen thuis – organiseren. De vier Belgische beklaagden, onder hen een sociaal werker en twee journalisten, deden dat regelmatig.

Lees ook een eerdere reportage over de vluchtelingen in het Maximiliaanpark: Heeft iemand nog een bed voor deze man?

Veel van de migranten die naar het Verenigd Koninkrijk oversteken doen dat illegaal, in de laadruimte van een vrachtwagen of desnoods verstopt onder een bus, en riskeren daarbij hun leven. Een van de beklaagden, hoofdredactrice van de Belgische Marie Claire Anouk Van Gestel, vertelde vorige maand in NRC dat ze daarom vorig jaar een vriendin belde, journaliste Myriam Berghe, om te vragen of zij wist hoe een van haar gasten veilig naar de overkant van het Kanaal kon. In oktober 2017 viel daarop de politie, die de telefoon van Berghe afluisterde, bij haar binnen en werd ze, net als de vriendin en drie andere vrijwilligers met een vergelijkbaar verhaal, aangeklaagd voor mensensmokkel.

‘Politiek proces’

Onder de in totaal twaalf aangeklaagden zaten verdachten die migranten smokkelden in ruil voor flink wat geld, in België verblijvende migranten die daar voor een paar tientjes bij hielpen, en mensen zoals Van Gestel die migranten een slaapplaats boden.

De hele zaak was volgens Van Gestel een „politiek proces”, zei ze vorige maand in NRC, „opgezet door de N-VA (migratie-kritische partij die destijds nog in de regering zat, red.) om mensen als ons af te schrikken en de aandacht te vestigen op migratie”.

Het parket van Dendermonde, dat het initiatief nam tot de zaak, heeft volgens haar sterke banden met de N-VA.

Haar advocaat reageerde na de uitspraak bij VRT Nieuws: „De rechtbank heeft met dit vonnis een kaakslag gegeven aan het parket van Dendermonde. Mensen herbergen en solidair zijn is geen criminaliteit.”

Het Brussels parket, waarnaar de zaak was overgeheveld, had voor twee van de twaalf al vrijspraak gevraagd. Voor de twee andere vrijwilligers vroeg ze wel om veroordeling, maar dat legt de rechter dus naast zich neer.

Lees ook ons interview met Anouk Van Gestel. Ze probeerde een bij haar verblijvende vluchteling te helpen naar Engeland te gaan. Daarop werd ze aangeklaagd wegens mensensmokkel.

Op de eerste dag van de rechtszaak vorige maand kwamen zo’n honderd actievoerders de beklaagden steunen met een erehaag. Door de grote aandacht en controles voor de rechtszaal ving de zitting vanochtend anderhalf uur later aan dan gepland.

    • Anouk van Kampen