Bedrijven zijn gul om onrust te bezweren

Gele hesjes in Frankrijk

President Macron heeft niet tevergeefs bedrijven om een bonus voor hun werknemers gevraagd. De geleden schade is nu al groot genoeg.

Dat bedrijven positief reageren is opmerkelijk, maar goed te verklaren. Veel bedrijven leden de voorbije weken miljoenen euro’s schade door blokkades van gele hesjes en willen een snelle oplossing.
Dat bedrijven positief reageren is opmerkelijk, maar goed te verklaren. Veel bedrijven leden de voorbije weken miljoenen euro’s schade door blokkades van gele hesjes en willen een snelle oplossing. Illustratie Fokke Gerritsma

Het begon met telecombedrijf Orange en concurrenten Iliad en Altice. Inmiddels hebben ook reclamebureau Publicis, luxeconcern LVMH en vele andere bedrijven gehoor gegeven aan de oproep van de Franse president Emmanuel Macron om na het koopkrachtprotest van de ‘gele hesjes’ hun werknemers een eindejaarsbonus uit te keren. Laatste firma die zich woensdag meldde was olieconcern Total: 1.500 euro per werknemer bovenop een salarisverhoging van 3,1 procent.

In de tv-toespraak waarin hij concessies deed aan de al weken demonstrerende Fransen, vroeg Macron maandag ook bedrijven hun steentje bij te dragen: werkgevers „die dat kunnen” zouden hun personeel een belastingvrije premie kunnen toekennen.

Hij was nauwelijks uitgesproken of topman Stéphane Richard van Orange – voor 23 procent in handen van de staat – meldde als eerste per Twitter dat hij omwille van de „nationale solidariteit” meedeed. Richard wilde „weer vooruit”, schreef hij, „zonder de boodschap van de gele hesjes te vergeten”. Hoeveel Orange overmaakt is nog niet bekend. De Franse regering laat weten dat de belastingvrije premie aan een maximum van 1.000 euro is gebonden.

Dat bedrijven positief reageren is opmerkelijk, maar goed te verklaren. Veel bedrijven leden de voorbije weken miljoenen euro’s schade door blokkades van gele hesjes en willen een snelle oplossing. In de belangrijke weekends voor Kerst hebben winkels volgens bedrijfsclub FCD gemiddeld 20 procent minder omzet gedraaid dan normaal. In Parijs was zaterdag driekwart van de zaken gesloten en sommige fabrieken liggen plat omdat onderdelen door de blokkades niet geleverd zijn.

Lees ook: ‘Mijn enige zorg bent u’, zegt Macron tegen de Fransen

‘Gratis geld’

Maar er is meer aan de hand. De kritiek van de gele hesjes keerde zich namelijk niet uitsluitend tegen de regering, maar ook tegen multinationals die op spandoeken en in interviews verweten werd meer oog te hebben voor aandeelhouders dan voor eigen personeel of arme Fransen. Ze vinden (net als Macron) dat digitale reuzen als Google en Amazon in Frankrijk belasting moeten betalen. Dat grote bedrijven sinds 2013 „gratis geld” hebben gekregen voor „verbetering van hun concurrentiepositie”, is velen een doorn in het oog.

Dat laatste gaat om de zogenoemde ‘Crédit d’Impôt pour la Compétitivité et l’Emploi’ (CICE), die is ingevoerd door de socialistische president François Hollande om groei en werkgelegenheid aan te zwengelen. Architect van dat plan was Hollandes toenmalig economisch adviseur, Emmanuel Macron. Jaarlijks hebben bedrijven sindsdien totaal 20 miljard euro belastingvoordeel ontvangen. Probleem, zeggen vakbonden en de oppositie, is dat er niet direct iets tegenover stond.

Hollande hoopte op 1 miljoen nieuwe arbeidsplekken, maar volgens economen van het studiecentrum OFCE zijn tussen 2013 en 2015 dankzij de lastenverlichting tussen 111.000 en 281.000 banen gecreëerd. Terwijl vooral het midden- en kleinbedrijf groeit, ging een deel van het geld naar grote, vaak beursgenoteerde bedrijven. Supermarktketen Carrefour kreeg in vijf jaar 744 miljoen euro „subsidie”, terwijl in diezelfde tijd volgens vakbond CGT 2,4 miljard euro dividend is uitgekeerd.

Bedrijven, die in Frankrijk sowieso meer dan elders nauwe banden met de staat onderhouden, hadden iets goed te maken. Ze wilden tegenover de meest bedrijfsvriendelijke regering in jaren na de explosieve situatie van vorige week hun goede wil tonen. Niet het minst omdat Macron woensdag verschillende grands patrons op het Élysée heeft ontboden om te praten over een ander deel van zijn beloftes aan de gele hesjes: dat Franse bedrijven én hun bestuurders voortaan in Frankrijk hun belasting betalen en geen fiscaal voordelige omwegen meer kiezen.

    • Peter Vermaas