Fiona Hyslop.

Foto Jane Barlow.

‘Ramp van ‘no deal’ hoe dan ook vermijden’

Fiona Hyslop

De Schotse regering probeert uit alle macht de Brexit te voorkomen. Minister Hyslop van Externe Zaken hoopt dat het Britse parlement het project afblaast.

„Bizar”, noemt Fiona Hyslop de dag die ze in Nederland doorbracht. Hyslop is minister van ‘Externe Zaken’ van Schotland – de functie die binnen de Schotse regering het dichtst in de buurt komt van minister van Buitenlandse Zaken. Maandag voerde ze gesprekken in Den Haag en Amsterdam, hoofdzakelijk over de Brexit, die de Schotse regering vreest en verafschuwt. Op dezelfde dag stelde de Britse premier Theresa May de parlementaire stemming uit over de deal die ze met de EU bereikte over de voorwaarden voor de Brexit. En ’s ochtends had het Hof van Justitie van de EU geoordeeld dat het Verenigd Koninkrijk zich eenzijdig kan terugtrekken uit de EU-uittredingsprocedure, als het dat zou willen.

Uit dat laatste put Hyslop hoop, zegt ze ‘s avonds in de lobby van een Amsterdams hotel. „De uitspraak creëert de condities voor het Britse parlement om alsnog te besluiten in de EU te blijven.” En in elk geval maakt het het scenario van een Brexit zonder afspraken op 29 maart aanstaande –een ‘no deal’ – onwaarschijnlijker, meent Hyslop. Daar is in Londen geen parlementaire meerderheid voor. „Dreigen met een ‘no deal’ kan Theresa May niet zomaar meer”. Het alternatief is na de uitspraak van het EU-hof: remain, meent de politicus.

Bij het referendum van juni 2016 stemde 62 procent van de Schotten tegen de Brexit. Uit alle macht probeert de Schotse regering in Edinburgh de Brexit tegen te houden – en als dat niet lukt, de gevolgen ervan te verzachten. Makkelijk is die missie niet. Nederland is voor Schotland de belangrijkste exportmarkt na de VS. Hyslop – net als haar medewerkers draagt ze een speldje met een Schotse en een Nederlandse vlag – kreeg in Den Haag hoge ambtenaren te spreken, geen ministers. Want Nederlandse ministers spreken alleen met hun Britse ambtgenoten in Londen.

Lees ook: May zoekt steun in Europa, Rutte zwijgt

Wat kunt u als Schotse regering doen? U heeft toch weinig invloed?

„We willen onze handelsrelaties behouden en als het even kan uitbreiden. In Berlijn en in Parijs hebben we investeringskantoren geopend. In Den Haag hadden we hele vriendelijke gesprekken. Ik denk dat ze de Schotse frustraties begrijpen. We hebben het over praktische dingen, zoals de wederzijdse erkenning van rijbewijzen van vrachtwagenchauffeurs na de Brexit. Onze belangrijkste boodschap is: ‘no deal’ is een ramp die koste wat kost moet worden vermeden.”

De Schotse regering berekende dat een ‘no deal’ het Schotse bruto binnenlands product (bbp) in een periode van 15 jaar 8 procent lager maakt. In een gelekt rapport van de Britse regering was dit cijfer 9 procent. De deal die May uitonderhandelde, is nog steeds „schadelijk”, zegt Hyslop, omdat de handel met de EU allerlei nieuwe barrières zal ondervinden. Als er dan toch een Brexit moet komen, blijft Schotland liever in de interne markt en in de douane-unie, zegt Hyslop. „Wat er nu voor Noord-Ierland is afgesproken, is bijna precies wat wij ook zouden willen”, zegt Hyslop. Maar de Schotten vangen bot – want Londen onderhandelt, niet Edinburgh.

Heeft u deze zachte Brexit voor Schotland besproken met EU-lidstaten?

„Dat doen we al twee jaar. We kregen een heel sympathieke respons van lidstaten. Maar ze zeiden ook: wij onderhandelen niet, dat doet Brussel. En wij in Schotland onderhandelen natuurlijk ook niet. We kregen te horen: als de Britse regering dit voorstelt, staan we daar open voor. Helaas heeft het VK dit niet gedaan. de Britse regering heeft juist haar best gedaan om de Schotse belangen zoveel mogelijk te negeren. Dus je kunt je voorstellen hoe boos de Schotten zijn.”

Wat is de grootste vrees van Schotland bij de Brexit?

„Vertrek van EU-burgers uit Schotland. Er wonen zo’n 224.000 burgers uit andere EU-landen in Schotland, van wie bijna de helft Pools is. Als zij Schotland verlaten, is dat niet alleen een menselijk verlies, maar ook een economisch probleem. Ze werken, ze dragen belasting bij. Als de helft van hen zou vertrekken, zouden wij 2 miljard pond (2,2 miljard euro, red.) aan belastinginkomsten mislopen in een periode van 30 jaar. Nu al dreigt een tekort aan verplegers. De Britse regering rekent EU-burgers die willen blijven werken in het VK een administratief bedrag (65 pond, 72 euro). Wij betalen dit bedrag graag. Onze boodschap is: Schotland is pro-Europees, we zijn trots op onze Europese burgers, we willen bij de EU blijven.”

    • Mark Beunderman