May zoekt steun in Europa, Rutte zwijgt

Verenigd Koninkrijk-EU Na haar uitstel van de cruciale Brexit-stemming reist May naar Den Haag, Berlijn en Brussel.

Premier Mark Rutte ontvangt zijn ambtgenoot Theresa May op het Catshuis.
Premier Mark Rutte ontvangt zijn ambtgenoot Theresa May op het Catshuis. Foto David van Dam

Een ontbijt met premier Rutte in het Catshuis was dinsdagmorgen de eerste stop op een korte tournee van de Britse premier Theresa May, in een poging beweging te krijgen in het onwrikbare standpunt van de EU dat over de Brexit-deal niet meer kan worden onderhandeld.

May verliet Den Haag zonder iets te zeggen na afloop. Premier Rutte gaf evenmin een verklaring. Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) had maandag over de Europese trip van May gezegd: „Een kop koffie kun je niet weigeren, maar makkelijk zal het niet worden.” May zou later op de dag in Berlijn met bondskanselier Merkel en in Brussel met Commissievoorzitter Juncker en EU-president Tusk spreken.

Volg het laatste nieuws via ons liveblog.

In een tumultueus debat in het Lagerhuis maandagmiddag had May de voor dinsdag aangekondigde stemming over de deal uitgesteld. Ze zei eerst nog een keer langs de hoofdsteden van EU-landen te willen „om verder te praten”.

Maar Juncker twitterde dinsdagmorgen: „Ik blijf ervan overtuigd dat de #Brexit deal die we hebben de beste – en enige – deal is die mogelijk is. Er is geen ruimte voor heronderhandelingen, maar meer verhelderingen zijn mogelijk.” Tusk had maandagavond al iedere suggestie van de hand gewezen dat er op de EU-top donderdag en vrijdag kon worden onderhandeld over het akkoord. Hij zei daar wel bij: „We zijn bereid te discussiëren over de manier om de Britse ratificatie te faciliteren.”

‘Er is geen plan B’ is al weken de mantra van de regeringsleiders van de overige 27 EU-landen. Tusk via Twitter: „Nu de tijd op raakt, zullen we ook onze voorbereiding op een No Deal-scenario bediscussiëren.”

„Ik kan het niet meer volgen”, twitterde maandag een getergde Guy Verhofstadt, Brexit-onderhandelaar namens het Europees Parlement. Het parlement zou deze week debatteren over de Brexit, maar dit heeft weinig zin meer nu de stemming in het Lagerhuis voor onbepaalde tijd is uitgesteld. „Dit uitstel vergroot de onzekerheid voor burgers en bedrijven”, zei Verhofstadt.

Diplomaten in Brussel verwachten niet dat de 27 EU-lidstaten de teksten in het Brexit-akkoord gaan openbreken. Het risico is groot dat als zij May iets cadeau doen, dat door harde Brexiteers in Londen wordt gezien als kans om nog meer te eisen.

Lees ook: Europees hof: Britten mogen eenzijdig afzien van vertrek uit EU

In Brussel was het gedroomde scenario dat May het akkoord dinsdag door het Lagerhuis zou slepen. Daarna, wellicht al op de top eind deze week, zou er ruimte ontstaan om May tegemoet te komen. Bijvoorbeeld op het gevoelige dossier van de noodoplossing voor de Iers-Noord-Ierse grens, die het Verenigd Koninkrijk verplicht de handels- en douaneregels van Noord-Ierland niet te laten afwijken van de rest van de EU.

Op de top hadden de leiders van de 27 EU-landen May kunnen geruststellen dat die backstop niet voor eeuwig is. Maar dat scenario is van de baan. Alleen als May met een realistisch voorstel komt, forceert ze de ruimte die ze nodig heeft. Dat moet een voorstel zijn dat de eenheid van de 27 EU-landen in het Brexit-dossier niet opbreekt. En ‘Brussel’ wil dan zeker weten dat ze met dat cadeau alsnog thuis het Lagerhuis overtuigt. Concessies doen aan May is één ding. Maar als zij daarna alsnog aftreedt, moet Brussel verzwakt verder met haar opvolger. Dat is het losers-scenario dat niemand in Brussel wenst.