President Vizcarra haalt plots de bezem door corrupt Peru

Martín Vizcarra Elke president zegt dat hij tegen corruptie wil strijden. De Peruaanse president Vizcarra kreeg zondag massale steun van de kiezer om die belofte in de praktijk te brengen.

De Peruaanse president Martín Vizcarra tijdens een gesprek met de buitenlandse pers, eind oktober.
De Peruaanse president Martín Vizcarra tijdens een gesprek met de buitenlandse pers, eind oktober. Foto Cris BOURONCLE / AFP

Aanvankelijk werd hij in Peru schertsend ‘de inval-president’ genoemd. Toen Martín Vizcarra in maart als vicepresident doorschoof naar het hoogste ambt, was hij relatief onbekend – en onbemind. Maar nu hij zich ontpopt tot fanatiek bestrijder van de diepgewortelde corruptie in het Zuid-Amerikaanse land, omarmen Peruanen hem. Zondag stemden zij in grote meerderheid voor maatregelen om de politieke klasse en rechtspraak op te schonen.

Vizcarra lanceert de plannen nu Peruanen collectief walgen van hun bestuurlijk elite. De afgelopen jaren zagen ze een lange reeks oud-presidenten, ministers, volksvertegenwoordigers en rechters in opspraak komen. Het vertrouwen in de politiek, dat al nooit erg hoog was, is tot een dieptepunt gedaald. Nog maar acht procent vertrouwt het Congres.

Vier presidenten in opspraak

Grote rol speelt het schandaal rond bouwmultinational Odebrecht. Dit Braziliaanse bedrijf betaalde in Zuid-Amerika voor 800 miljoen dollar steekpenningen aan politici om zo opdrachten binnen te slepen. Het schandaal schokt de regio al enige jaren. In Peru, waar de Brazilianen zeker 30 miljoen aan steekpenningen betaalden, heeft het vooralsnog de grootste politieke gevolgen.

Lees ook deze analyse over het corruptiemoeras in Zuid-Amerika

De vorige vier presidenten worden momenteel onderzocht wegens het aannemen van Odebrecht-geld. Vizcarra’s directe voorganger Pedro Pablo Kuczynski moest aftreden. Tweevoudig president Alan García mag het land niet uit, zo lang hij verdacht wordt van omkoping rond de metro van Lima. Oud-leiders Ollanta Humala en Alejandro Toledo worden eveneens onderzocht.

Ook de zeer invloedrijke oppositieleider Keiko Fujimori, zelf gangmaker achter de afzetting van Kuczynski, zit sinds oktober in voorarrest. In de presidentsrace van 2011 zou ze haar campagnekas door de Brazilianen hebben laten spekken. Verder is haar vader, de voormalig sterke man Alberto Fujimori (1990-2000), die eerder dit jaar op omstreden, medische gronden vrijkwam, recent weer onder huisarrest geplaatst.

„Als mijn regering al ergens om herinnerd wordt, laat het dan de strijd tegen corruptie zijn. Zowel in theorie als in de praktijk”, stelde Vizcarra in oktober. „En – ik benadruk – ook in de praktijk, want in theorie zegt iedereen altijd dat hij tegen corruptie zal strijden.”

Niet nóg meer politici

Hiertoe legde hij zondag vier wetswijzigingen voor aan de kiezer. Drie daarvan kregen steeds bijna 80 procent steun. Een overtuigend resultaat dat Vizcarra kan helpen in zijn machtsstrijd met de door de Fujimori’s geleide conservatieve oppositie.

Het eerste voorstel hervormt de juridische raad die rechters en aanklagers benoemt. Deze maatregel reageert op het zogeheten ‘audios’-schandaal: in afgetapte gesprekken tussen rechters en advocaten was te horen hoe zij per handjeklap straffen vaststelden.

Het tweede voorstel scherpt wetgeving over campagnefinanciering aan: politici mogen geen anonieme donaties meer aannemen of van mensen met een strafblad. Een derde hervorming regelt dat Congresleden maar één opeenvolgende termijn mogen dienen.

Een vierde voorstel, dat het een-kamerige Congres zou uitbreiden met een Senaat, werd weggestemd. Circa 80 procent van de kiezers had geen behoefte aan nóg meer politici in hun land.