NPO steekt extra geld vooral in online journalistiek

Publieke omroep Met een nieuw platform voor buitenlands nieuws en meer datajournalistiek zit de journalistieke innovatie van de NPO vooral online. EenVandaag blijft op NPO 1.

Documentairemaker Sinan Can op reportage in Syrië.
Documentairemaker Sinan Can op reportage in Syrië. Foto BNN-VARA

Documentairemaker Sinan Can wordt het gezicht van een nieuw journalistiek platform van de publieke omroep gericht op buitenlands nieuws. Can gaat journalistiek talent begeleiden, dat als camjo’s (verslaggevers die zelf filmen) over de wereld trekt. De site begint in september 2019. Dat maakte de NPO maandag bekend tijdens een presentatie van de programma’s van volgend jaar.

Nieuw aan het nog naamloze platform is dat er vooralsnog geen zendtijd op tv aan vastzit. NPO 2-manager Gijs van Beuzekom wil de documentaires en reportages uitzenden op tv als ze klaar zijn. Ze worden eerst en vooral online verspreid. Can heeft een druk jaar: hij komt ook met de documentairereeksen Saoedi Arabië (begin januari), De klas van Elias (over vluchtelingen) en De Hofstadgroep. Verder zit hij vanaf begin januari in Wie is de mol?.

De vooruitblik van de NPO komt na een turbulente tijd, waarin de reclame-inkomsten sterk terugliepen, wat tot een voorgenomen bezuiniging van 62 miljoen euro leidde. De bezuiniging is door de Tweede Kamer teruggebracht tot 22 miljoen; het jaarbudget volgend jaar is 740 miljoen. Een van de vragen die nu ligt, is hoe de omroep de voorgenomen 4,5 miljoen bezuinigingen op de journalistiek gaat uitvoeren. Brandpunt+ is inmiddels van tv verdwenen (bestaat nog wel online). Ook Tegenlicht, Andere Tijden, Zembla en Focus moesten zendtijd en geld inleveren.

Volgens de omroep is dit geen bezuiniging, die dan ook niet wordt teruggedraaid, maar is het vrijgekomen geld bedoeld om te investeren in vernieuwing. Dat is volgens Van Beuzekom nodig omdat NPO 2 nu slechts „voor een beperkt publiek” is. ’s Avonds trekt de journalistieke zender gemiddeld 334.000 kijkers, van gemiddeld 62 jaar oud. Het platform van Can, en bijvoorbeeld Pointer, het eerder aangekondigde platform voor datajournalistiek, zijn voorbeelden van die vernieuwing.

Lees ook: Hoe de publieke omroep 40 miljoen extra gaat uitgeven

Het plan om de actualiteitenrubriek EénVandaag naar NPO 2 te verplaatsen, gaat voorlopig niet door. Ook de dagelijkse soap, die hiervoor op NPO 1 in de plaats zou komen, laat nog op zich wachten. Wel denkt tv-directeur Frans Klein aan het per september vervroegen van de late talkshows Jinek en Pauw. Die zouden dan om half elf beginnen, in plaats van elf uur. Dat is ook een bezuiniging: dan hoeft je tussen half negen en elf uur een programma minder te maken.

Minder series

Mede door de populariteit van series op de Amerikaanse videodienst Netflix, gaat de publieke omroep meer inzetten op drama. De bedoeling is om minder series te maken – nu vijftien tot twintig per jaar – zodat er meer geld per serie is te besteden. De series zijn ook bedoeld om de eigen online-dienst NPO Start te versterken. De omroep komt alsnog met een serie over het leven van Pim Fortuyn. Eerder werd een scenario hiervoor van Ger Beukenkamp afgekeurd.

De NPO wil samenwerken met buitenlandse omroepen om vanaf 2020 grote, dure historische series te kunnen maken. De eerste is Vliegende Hollanders, over luchtvaartpioniers Anthony Fokker en Albert Plesman. De tweede is De stamhouder, naar het boek van Alexander Münninghoff, over de sporen van de Tweede Wereldoorlog in zijn familie. De derde is Midas, een serie over een jongen die opklimt tot een machtig man in de Gouden Eeuw, geschreven door Robert Alberdingk Thijm.

Andersom betaalt de NPO ook mee aan internationale series, zoals het Duitse Shadowland – drie aparte verhalen over de liefde – en de Europese vampierserie Heirs of the Night van Diederik Van Rooijen.

Onlangs werd de omroep gekritiseerd door het Commissariaat voor de Media omdat de NPO zijn eigen streefcijfers om jongeren te trekken, niet waarmaakt, en in plaats daarvan die cijfers naar beneden bijstelt. De gemiddelde NPO-kijker is 58, de gemiddelde kijker naar jongerenzender NPO 3 is 46.

Lees ook: Datagravers KRO-NCRV gaan spelden in hooibergen zoeken

Frans Klein reageerde hierop door te wijzen op de grote hits als Heel Holland Bakt, die ook veel jongeren trekken. Ook stelt hij dat de NPO online wel degelijk jongeren bereikt, zoals met Zondag met Lubach. Volgens hem heeft de website NPO3.nl meer dan 300.000 unieke bezoekers per week. De webserie De Slet van 6 VWO had op YouTube 5 miljoen views. De nieuwe webserie Vakkenvullers heeft anderhalf miljoen views. Hij hoopt dat het ministerie de NPO snel de ruimte geeft om de programma’s vrijer online te mogen verspreiden.

Na het einde van De Kwis keren Niels van der Laan en Jeroen Woe terug met een satirische zaterdagavondshow: Even tot hier. Daarin blikken zij op muzikale wijze terug op de week. André van Duin gaat Wat een verhaal maken: aan de hand van nagespeelde scènes gaat hij waargebeurde sterke verhalen navertellen.

Correctie (10 december 2018): In een eerdere versie van dit stuk werd de achternaam van Ger Beukenkamp foutief geschreven als Beukekamp. Dat is hierboven hersteld.

    • Wilfred Takken