Joden voelen zich steeds onveiliger in Europa

Antisemitisme In een uitgebreid Europa-breed onderzoek zeggen negen op de tien Joden dat ze vaker met antisemitisme te maken krijgen, ook online.

De bijeenkomst 'Berlin wears kippa' op 25 april 2018 in Berlijn, die werd gehouden uit solidariteit met de joodse gemeenschap.
De bijeenkomst 'Berlin wears kippa' op 25 april 2018 in Berlijn, die werd gehouden uit solidariteit met de joodse gemeenschap. Foto Omer Messinger/EPA

Antisemitisme wordt een steeds groter probleem in Europa. In een uitgebreid Europees onderzoek zeggen negen van de tien ondervraagde Joden dat de Jodenhaat in het thuisland de voorbije vijf jaar toenam. Vooral antisemitisme op internet wordt als een probleem ervaren. Daarnaast ziet ruim 70 procent van de ondervraagden problematische Jodenhaat in de publieke ruimte, media en politiek.

Nederland scoort hoog als het gaat om antisemitische pesterij, zoals anti-Joodse commentaren op internet of op straat. Bovendien kent Nederland het hoogste percentage Joden (11 procent) dat zegt te allen tijde te vermijden in de publieke ruimte als Jood herkenbaar te zijn.

Ruim 16.000 mensen die zichzelf als Joods beschouwen uit twaalf EU-lidstaten werden ondervraagd voor het onderzoek; het werd uitgevoerd door het agentschap voor fundamentele rechten van de Europese Unie. In de onderzochte landen woont ruim 96 procent van de Joden in de EU. Zij kregen een waslijst aan vragen voorgelegd over ervaringen met antisemitisme.

Lees ook: Antisemitisme in Europa: een veelkoppig monster

Vooral in Frankrijk (77 procent), Polen (61 procent), België (60 procent) en Duitsland (60 procent) stellen Joden dat het antisemitisme de voorbije vijf jaar „sterk” is toegenomen. Nederland zit daar met 56 procent net onder. In Hongarije (76 procent), Polen (74 procent), Oostenrijk (52 procent) en het Verenigd Koninkrijk (41 procent) zijn veel Joden van mening dat de intolerantie jegens moslims eveneens sterk is gegroeid in de voorbije vijf jaar. Van de ondervraagde Nederlandse Joden is 28 procent het daarmee eens.

Volgens de onderzoekers wijst de enquête uit dat veel Joden in Europa leven met de constante zorg dat hun veiligheid of die van familie en vrienden gevaar loopt. Van de ruim 16.000 ondervraagden zouden er in de voorbije twaalf maanden „honderden” fysiek belaagd zijn uit antisemitische motieven.

In Duitsland, Frankrijk, België en Hongarije overweegt minimaal 40 procent van de ondervraagde Joden vanwege het antisemitisme te emigreren. In Nederland is dat 30 procent.

„Zeker op sociale media is het antisemitisme enorm”, zegt een anonieme Nederlandse vrouw in het onderzoek. Een Joodse vrouw uit Zweden: „Volgens mij was Zweden voorheen helemaal niet antisemitisch. Dat is veranderd en dat is wat zo moeilijk voelt. ... Tegenwoordig ben ik voorzichtiger met praten over mijn achtergrond. Ik maak me zorgen over de toekomst.”

Een klein deel van het onderzoek richt zich op diegenen die verantwoordelijk zijn voor Jodenhaat.In West-Europese landen worden extremistische moslims vaak genoemd als daders van antisemitisme. In Polen en Hongarije gaat het volgens het rapport vooral om mensen met ‘rechtse politieke voorkeuren’.

In de laatstgenoemde twee landen vindt respectievelijk 91 en 83 procent van de ondervraagden dat de overheid zich onvoldoende inzet om het antisemitisme te bestrijden. In Nederland is dat 79 procent.

„Ik vind het online antisemitisme gevaarlijk en het wordt ontegenzeggelijk ondersteund door de regering”, aldus een Hongaarse man in het rapport.

Eurocommissaris Frans Timmermans zei maandag bij de presentatie van het onderzoek in Brussel „diep bezorgd” te zijn over de uitkomsten. „De Joodse gemeenschap moet zich veilig en thuis voelen in Europa. Als we dat niet voor elkaar krijgen, houdt Europa op Europa te zijn”, aldus Timmermans. De directeur van het agentschap voor fundamentele rechten, Michael O’Flaherty, roept EU-landen „decennia na de Holocaust” op hun inspanningen op te voeren om het „schokkende en toenemende antisemitisme” te bestrijden.