Opinie

    • Lotfi El Hamidi

Een karikatuur van de gewone Nederlander

Lotfi el Hamidi

Nostalgie heeft altijd iets verraderlijks, vooral als het een collectieve herinnering betreft. Ik moet eraan denken vanwege het lied 15 Miljoen Mensen van Fluitsma en Van Tijn, dat door de Nederlandse gele hesjes als protestlied is geadopteerd. Het lied uit 1996 wekt een nostalgisch verlangen naar een tijd van vrijheid en welvaart die nu niet meer zou bestaan. Het bevat een hoog Make The Netherlands Great Again-gehalte en dat heeft, in ieder geval voor mij, per definitie iets verdachts.

Zo’n tweehonderd mensen in gele hesjes hebben zich zaterdagmiddag aan de voet van de Erasmusbrug in Rotterdam verzameld. Aangevoerd door twee onsympathieke beroepsprovocateurs die ik niet bij naam wens te noemen lopen ze een rondje over de brug. Terwijl een straffe wind alle pogingen om uit volle borst 15 Miljoen Mensen te zingen onmogelijk maakt, druipt de stoet gelehesjesbetogers na bijna een half uur de Erasmusbrug af. Een klein applausje, wat gejoel en iedereen vervolgt weer zijn of haar eigen weg.

Een paar honderd gele hesjes maken nog geen volksopstand, maar om de één of andere reden weet deze onsamenhangende groep onevenredig veel aandacht naar zich toe te trekken van politici. Zo kon premier Mark Rutte zich wel verplaatsen in de gele hesjes („we hebben allemaal een geel hesje aan, tot op zekere hoogte”) en CDA-leider Sybrand Buma zag in de demonstranten de bevestiging van de kloof tussen „een elite die wil vergroenen en het volk dat zegt: makkelijk praten als je zelf in een gesubsidieerde Tesla rijdt”.

Het is opvallend hoe Rutte en Buma de afgelopen week hebben geprobeerd zich te vereenzelvigen met ‘het volk’ – dezelfde Rutte en Buma die hartstochtelijk de afschaffing van de dividendbelasting verdedigden. Maar kijken we naar hoe deze twee heren de afgelopen jaren ‘de gewone hardwerkende Nederlander’ retorisch hebben ingezet in hun campagnes, dan verbaast het weer niet. De gele hesjes voldoen namelijk aan de karikatuur die Rutte en Buma van de gewone Nederlander hebben gemaakt: de witte, laaggeschoolde man die zijn land heeft zien veranderen door migratie en snakt naar een leider die zijn ongenoegen en onbehagen vertolkt.

Die karikatuur van de gewone Nederlander is niet alleen schadelijk voor de verarmde arbeider, die gereduceerd wordt tot een politieke gimmick. Het is ook een minachting van het electoraat in het algemeen, dat het afgelopen jaar rond het dividenddebat vakkundig werd genegeerd. Want wat zegt het dat enkele honderden gele hesjes, voor een deel bestaande uit dubieuze figuren uit extreem-rechtse hoek, meteen een uitnodiging krijgen om te praten? Een ‘fenomeen’ dat straks nog geen voetnoot waard is in de jaaroverzichten van 2018.

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl@Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.