China heeft redenen zat voor steun aan Afrika

Leningen Afrika

De Chinese investering van 60 miljard dollar in Afrika leidt tot gemopper onder Chinezen, maar levert China ook veel op, zegt Beijing.

Een werknemer van Kenya Railways.
Een werknemer van Kenya Railways. Foto Adriane Ohanesian/The New York Times
Lees ook: Geld is welkom uit China, mensen niet

Toen de Chinese president Xi Jinping in september op de Afrika-Chinatop aankondigde dat China opnieuw 60 miljard dollar (52,8 miljard euro) aan giften en leningen in Afrika zou steken, leidde dat in China meteen tot gemopper. Waarom moest er zo veel geld naar Afrika, terwijl bijvoorbeeld de gezondheidszorg en het onderwijs in China zelf nog zo slecht geregeld zijn?

Op internet werden de protesten al snel gecensureerd. De Chinese staatsmedia deden aan damage control door met een reeks van artikelen te komen waarin dat juist werd uitgelegd. Chinese investeringen in Afrika zouden wel degelijk ook goed zijn voor China. Er zijn grofweg vijf terreinen waarop China de broederband met Afrika wil versterken.

  1. Stemrecht bij de Verenigde Naties

    Afrika telt officieel 54 landen, die allemaal stemrecht hebben in de Verenigde Naties. Geen van die landen wordt bedreigd door wat China doet in de Zuid-Chinese Zee. China maakt aanspraak op vrijwel de hele Zuid-Chinese Zee. Op een aantal van de eilandjes in het gebied heeft China militaire bases gebouwd, tot onvrede van de VS. Maar voor Afrikaanse landen maakt dat weinig uit. Het is dan ook een kleine moeite om met China mee te stemmen in de VN.

  2. Winning van olie en andere grondstoffen

    Het in westerse media meest genoemde belang van China in Afrika is de winning van olie en andere grondstoffen. Die heeft China hard nodig voor zijn toekomstige economische groei. Door veel infrastructuurprojecten te beginnen in Afrika, wordt ook de exploitatie en export van die grondstoffen makkelijker.

  3. Toegang tot de Rode Zee en andere militaire kwesties

    Steeds belangrijker worden de militair-strategische activiteiten van China in Afrika. Zo vestigde China vorig jaar zijn eerste overzeese militaire basis in Djibouti, een straatarm ministaatje dat zeer strategisch is gelegen. Het ligt aan de nauwe zuidelijke toegang tot de Rode Zee, en als je de Rode Zee noordwaarts opvaart, kom je bij het Suezkanaal. Niet voor niets hebben ook de Verenigde Staten een militaire basis in Djibouti.

    Djibouti staat diep in het krijt bij China door eerder verstrekte leningen. Het gevaar bestaat dat Djibouti het beheer van zijn haven moet overdragen aan China om zo die schulden af te lossen. Dat gebeurde eerder in Sri Lanka, waar China vorig jaar het recht verwierf op de exploitatie van de haven van Hambantota voor de komende 99 jaar.

    Als de haven inderdaad in Chinese handen komt, is dat een ramp voor de VS, omdat zij afhankelijk van die haven zijn voor de bevoorrading van hun eigen militaire basis in Djibouti.

    China doet in Afrika ook mee aan internationale vredesmissies en antipiraterijmissies. Het Chinese leger doet daarmee internationale gevechtservaring op. Ook krijgt China van nabij mee hoe andere legers functioneren.

  4. Afrika is afzetmarkt én productielocatie

    Afrika is niet alleen belangrijk als afzetmarkt voor voornamelijk de goedkopere Chinese producten. Afrika kan ook de overtollige Chinese arbeidskracht en productiecapaciteit absorberen. Het continent kan daarmee een grotere rol gaan spelen in productie voor de wereldmarkt door in Afrika gevestigde Chinese producenten.

    Nog onduidelijk is hoe snel dat zal gaan, want voorlopig lijkt het voor veel Chinese bedrijven nog aantrekkelijker om daarvoor naar Zuidoost-Azië te gaan.

  5. In Afrika is nog landbouwgrond

    Daarnaast heeft Afrika potentieel voor de ontwikkeling van Chinese landbouwbedrijven. Landbouwgrond wordt steeds schaarser in China, terwijl de behoefte aan landbouwproducten en de Chinese import van landbouwproducten toeneemt.

    • Garrie van Pinxteren