Recensie

Mysterie en suspense beheersen ‘Die tote Stadt’

De Nederlandse Reisopera laat Korngolds ‘Die tote Stadt’ bloeien in klank en kleur.

‘Die tote Stadt’: de opera draait om de obsessie voor het verleden van de hoofdpersoon Paul.
‘Die tote Stadt’: de opera draait om de obsessie voor het verleden van de hoofdpersoon Paul. Foto Marco Borggreve

De opera Die tote Stadt van wonderkind Korngold belichaamde bij de première in 1920 verleden, heden en toekomst. Verleden, want muzikaal neigde het werk naar de voorbije Romantiek. Heden, omdat het verhaal over weduwnaar Paul en de ‘dode stad’ Brugge - die het verleden niet kunnen loslaten - ook verwijst naar het onttakelde Wenen dat Korngold als jongeman om zich heen ziet. En tenslotte herbergt de filmische partituur de toekomst van de componist, die zal uitgroeien tot vader van de Hollywood-klank: met de ogen dicht kan de luisteraar zich hier en daar zelfs in het muzikale heelal van Star Wars wanen. Die tote Stadt verraadt al de inspiratiebron van Korngolds erfgenamen, zoals John Williams.

Scène uit ‘Die tote Stadt’ Foto Marco Borggreve

De opera draait om de obsessie voor het verleden van de hoofdpersoon Paul. Na de dood van zijn vrouw Marie sluit hij zich grotendeels op in zijn huis, waarvan hij een tempel maakt voor de overledene.

Maar op een dag ontmoet Paul tijdens een wandeling danseres Marietta, het spiegelbeeld van zijn gestorven geliefde. Die gebeurtenis zet een fatale fascinatie in werking: werkelijkheid en droom vervloeien in Pauls hoofd, dat - zo zingt Marietta - „getroebleerd is als het zwarte water in de grachten van Brugge, waar de zon niet in doordringt”.

De Zweedse tenor Daniel Frank en Bulgaarse sopraan Iordanka Derilova slepen het publiek mee in een biologerend spel van aantrekken en afstoten. Het Noord Nederlands Orkest en dirigent Antony Hermus toveren met de rijke kleuren en klanken, die zo kenmerkend zijn voor het genie Korngold. Het lichtplan en de regie vertalen deze visuele noten naar een filmische enscenering, geladen met mysterie en suspense.

Marietta zingt over zonnegoud en maanzilver in haar gevecht tegen de herinnering. De strijd tussen het licht van het heden en de weerkaatsing van het verleden beheerst in alle opzichten deze stijlvolle en aangrijpende operavertolking. En actueel blijkt Die tote Stadt ook, want hoeveel mensen lijken niet op de angstige Paul, die zich met nostalgie wapent tegen vandaag en morgen?

    • Joost Galema