Woordenstrijd voorspelt weinig goeds voor uitkomst klimaattop Katowice

Klimaattop KatowiceIn Katowice is een woordenstrijd ontbrand die de onderhandelingen kan vertragen. Niet alle landen omarmen de conclusies in het recente IPCC-rapport over anderhalve graad opwarming.

Al voor het begin van de klimaattop in Katowice werd de kans klein geacht dat de partijen het eens zouden worden over extra maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan.
Al voor het begin van de klimaattop in Katowice werd de kans klein geacht dat de partijen het eens zouden worden over extra maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan. Foto Kacper Pempel/Reuters

Nog voor deze maandag het ministeriële deel van de klimaattop in het Poolse Katowice is begonnen, is grote onenigheid ontstaan over het verhogen van de ambities om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Vier belangrijke landen relativeren het alarmerende rapport dat klimaatwetenschappers van het IPCC dit najaar hebben gepubliceerd over de mogelijkheid om die opwarming te beperken tot maximaal 1,5 graad.

De strijd lijkt, zoals wel vaker bij klimaatonderhandelingen, over niet meer dan woorden te gaan: ‘welcomed’ tegenover ‘noted’ – verwelkomen of kennisnemen. Een groot aantal landen in de werkgroep over klimaatonderzoek wilde in de conclusie opnemen dat alle partijen het recente IPCC-rapport over anderhalve graad ‘verwelkomen’. Maar Saoedi-Arabië, de Verenigde Staten, Rusland en Koeweit voelen daar niets voor. En omdat voor dit soort besluiten consensus nodig is, staat er nu slechts dat de partijen ‘kennis hebben genomen’ van het rapport.

Meer doen

Achter deze woordenstrijd gaat een debat schuil over de wenselijkheid om meer te doen om klimaatverandering te voorkomen. Het IPCC-rapport stelt dat de huidige beloftes zullen leiden tot een gemiddelde temperatuurstijging op aarde van zeker 3 graden Celsius aan het einde van de eeuw. De gevolgen daarvan zullen nog groter zijn dan tot nu toe werd gedacht.

Een stijging van maximaal 1,5 graad is nog haalbaar, schrijven de wetenschappers, maar dat vraagt „snelle, vergaande en niet eerder vertoonde veranderingen van alle aspecten van de samenleving”.

Lees ook deze uitleg over de klimaattop in Katowice. ‘Elk land zijn eigen smoes’.

Klimaatwetenschapper Heleen de Coninck, een van de auteurs van het IPCC-rapport, is niet verbaasd over de woordenstrijd. „Er zijn nu eenmaal landen die de IPCC-rapporten meer waarderen dan andere”, aldus De Coninck. Over een eerder IPCC-rapport waaraan ze meewerkte, ontstond een vergelijkbare discussie. Uiteindelijk werd toen een compromis gevonden: partijen „constateren met waardering”.

Hardnekkig verzet

Maar het ‘1,5-graad-rapport’ is „politieker” van aard, zegt De Coninck. Dus zal het verzet volgens haar hardnekkiger zijn. Wat haar verbaast, is dat het rapport nauwelijks anders wordt behandeld dan andere IPCC-rapporten, terwijl er in Parijs in 2015 speciaal door de onderhandelaars om was gevraagd.

Bij een inhoudelijke behandeling in een werkgroep, afgelopen donderdag, merkte De Coninck dat ook China „een zeer onderkoelde reactie” gaf. Bij die vergadering ontbrak Saoedi-Arabië en zwegen de Amerikanen.

Wat het gevolg is van de woordenstrijd voor de verdere onderhandelingen, die nog tot volgend weekeinde doorgaan, is onduidelijk. Het IPCC-rapport zou de basis moeten vormen van het gesprek tussen de ministers over het verhogen van de ambities. Nu hebben vier landen – en niet de geringste – vooraf impliciet laten weten dat ze niet blij zijn met de IPCC-tekst.

Veel deelnemers aan de klimaattop reageerden dan ook verontwaardigd. „Laten we hopen dat de rest van de wereld zich verenigt in een stevige reactie op het rapport”, zei Yamide Dagnet van het World Resources Institute tegen de BBC. „Ik hoop van harte dat de landen ervoor zullen vechten dat we aan het einde van deze top niet een historisch moment hebben gemist.”

Een debat over de status van het IPCC-rapport kan de ministeriële onderhandelingen vertragen. Al voor het begin van de klimaattop werd de kans klein geacht dat de partijen het eens zouden worden over extra maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan. Na deze woordenstrijd is die kans er zeker niet groter op geworden.