Erasmus MC en AMC stoppen met aankoop lichaamsdelen uit VS

De Amerikaanse bedrijven blijken onder meer actief ouderen te benaderen in verzorgingstehuizen – een hoofd kan bijvoorbeeld 500 dollar opleveren.

Het AMC kocht honderden hoofden in van controversiële partijen. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het Erasmus MC in Rotterdam en het AMC in Amsterdam stoppen met de inkoop van lichaamsdelen van Amerikaanse bedrijven vanwege diens omstreden werkwijze. De twee ziekenhuizen hebben dat besloten na onderzoek van Nieuwsuur en persbureau Reuters.

Waar in Nederland mensen hun lichaam na hun dood gratis ter beschikking stellen, kunnen lichaamsdelen in de VS door zogeheten body brokers worden verhandeld. Deze bedrijven houden er een agressieve werkwijze op na. Zo benaderen ze actief ouderen in verzorgingstehuizen. Mensen besluiten hun lichaam ter beschikking te stellen om het onderwijs en de wetenschap verder te helpen, maar voor armere Amerikanen is het ook interessant omdat ze geen uitvaartkosten hoeven te betalen.

De handelaren kunnen grof geld verdienen aan een stoffelijk overschot: een hoofd levert snel vijfhonderd dollar op, een torso tweeduizend. Familieleden worden echter niet geïnformeerd dat het lichaam wordt opgedeeld en vervolgens over de hele wereld wordt verhandeld en verspreid. Ook is het soms onduidelijk waar het stoffelijk overschot uiteindelijk terechtkomt.

Honderden hoofden

Lichaamsdelen moeten voor onderzoek van een bepaalde kwaliteit hebben en nog diepgevroren zijn. Volgens het AMC kon dit in Nederland niet genoeg geleverd worden, daarom besloot het ziekenhuis in zee te gaan met Amerikaanse bedrijven zoals MedCure en Science Care. Het AMC kocht van hen sinds 2008 tussen de driehonderd en vijfhonderd hoofden in. Het Erasmus MC nam knie- en schoudergewrichten over.

Het op deze manier importeren van lichaamsdelen is niet illegaal. De handel wordt in Nederland niet gereguleerd omdat het ministerie van Volksgezondheid ervan uit gaat dat ziekenhuizen zelf de nodige voorzorgsmaatregelen nemen.

Het AMC stelt nu ethische bezwaren te hebben tegen manier waarop de bedrijven te werk gaan. AMC-hoogleraar Freek Dikkers zegt tegen Nieuwsuur het niet eens te zijn met de “woekerwinsten” van de body brokers.

“Dat Science Care alleen maar gaat zitten jagen van ‘u kunt uw begrafeniskosten voorkomen’ en reclame maakt met ‘donate your body now’, dat is iets wat wij niet wisten.”

Reuters berichtte eerder dit jaar dat Medcure sinds 2012 tienduizenden kilo’s aan lichaamsdelen transporteerde naar Nederland en vervolgens elders in Europa verkocht. Amerikaanse autoriteiten verdenken het bedrijf ervan stoffelijk overschot te verhandelen dat besmet is met bepaalde ziekten. Volgens Reuters is er geen bewijs dat dit ook het geval was met de in lichaamsdelen die in Nederland werden gebruikt.

    • Christiaan Paauwe