Opinie

    • Mirjam de Winter

Patsercontrole

Divano Dorder uit Spijkenisse heeft zich voor de voorvertoning van de documentaire Verdacht in zijn mooiste pak gehesen. Op zijn revers prijkt het lintje dat hij in 2016 kreeg opgespeld als beloning voor zijn heldendaad in de Rotterdamse metro. In een vol metrostel wist de toen 17-jarige Divano in zijn eentje twee agressieve mannen in bedwang te houden, van wie er één hevig bloedde. De situatie was zo bedreigend dat het metrostation werd ontruimd en agenten met getrokken pistolen de mannen moesten overmeesteren.

Maar Divano (ex-militair, jurist en advocaat in opleiding) is vanavond niet naar het wijkgebouw in de Rotterdamse Afrikaanderwijk gekomen om zijn heldenverhaal op te rakelen. Hij is een van de ‘hoofdrolspelers’ in Verdacht, een nieuwe documentaire van NCRV/KRO over de impact van etnisch profileren.

Divano is jong, zwart én rijdt in een Audi A5. Bijna wekelijks wordt hij vanwege die combinatie aan de kant gezet. Tijdens ‘patsercontroles’ in Rotterdam bijvoorbeeld, waarbij de politie dure auto’s aanhoudt om te checken of de auto past bij het inkomen van de eigenaar. Toen hij bij een zoveelste controle geïrriteerd raakte en woorden kreeg met een agent, werd hij uitgescholden voor „aapje”. Ervaringen die funest zijn voor het vertrouwen in de politie, zegt Divano, en ook een reden dat hele groepen jongeren zich buitengesloten voelen.

In Verdacht worden meer pijnlijke voorbeelden getoond, maar wordt ook het dilemma zichtbaar: de roep vanuit de samenleving om meer controle op straat en uitbreiding van de bevoegdheden van de politie, onder meer vanwege de terreurdreiging. Een jonge docent natuurkunde van Marokkaanse afkomst (met baardje) vertelt hoe hij tijdens verscherpte controles rond Schiphol uit de file werd gepikt en ondervraagd. Hoe vernederend die ervaring ongetwijfeld moet zijn geweest, als kijker kreeg ik in dit geval meer begrip voor de politie dan voor het ‘slachtoffer’ van de anti-terreuractie.

Een aanwezige wijkagent zegt na afloop van de film diep onder de indruk te zijn van de getuigenissen. Volgens hem valt veel op te lossen met betere communicatie: „Leg duidelijk uit waarom je iemand staande houdt en behandel de persoon correct.”

Na het probleem jarenlang ontkend te hebben, heeft de politie inmiddels een aantal maatregelen genomen tegen etnisch profileren. Er is een landelijk meldpunt gekomen, er zijn regels opgesteld voor ‘pro-actieve controles’ en een speciale app moet voorkomen dat een auto onnodig vaak wordt aangehouden.

Toch valt vooral op de Rotterdamse patseraanpak nog altijd een hoop aan te merken, zegt de burgerrechtenorganisatie Controle Alt Delete, die betrokken was bij de totstandkoming van de film. De selectieve controles zouden plaats vinden op basis van algemene daderprofielen, een verkeerde interpretatie van misdaadcijfers en onderbuikgevoelens van agenten. Bovendien zijn de resultaten van de controles volgens de organisatie zo mager dat die paar „hits” het allemaal niet waard zouden moeten zijn.

Divano laat het er in ieder geval niet bij zitten, heeft tien van zijn vervelendste ervaringen gebundeld en een klacht ingediend tegen de politie. Maar zijn patserbak inruilen voor een onopvallende gezinswagen? Dat nooit.

De documentaire Verdacht wordt op 10 december om 21.05 uur uitgezonden op NPO2
Mirjam de Winter (@mirjamdewinter) is freelance journalist en stadsgids in Rotterdam.
    • Mirjam de Winter