Nieuwe justitieminister kan buffer worden tegen Mueller-onderzoek

Verenigde Staten De nieuwe justitieminister William Barr lijkt een droomkandidaat voor Trump: vrije markt-adept en met een ruime interpretatie van presidentiële macht.

William Barr Foto AP / Time Warner

Met de 68-jarige William Barr op Justitie lijkt president Trump mogelijk een nieuwe dam op te werpen tegen de uitkomsten van het onderzoek dat speciaal aanklager Robert Mueller naar de president en zijn entourage verricht. Vrijdag, op de dag dat hij zich in een serie woedende tweets schrap zette tegen aangekondigde nieuwe onthullingen van Mueller, bevestigde Trump de voordracht van Barr als opvolger van Jeff Sessions. „Een zeer gerespecteerd jurist” en „een geweldige man”, zei Trump vrijdag over Barr.

Het ministerie van Justitie wordt momenteel geleid door waarnemend minister Matt Whitaker, die onder vuur lag van Democraten wegens zijn openlijke loyaliteit aan Trump. De vorige minister, Jeff Sessions, vertrok in november. Hij lag voortdurend onder vuur van de president omdat hij de supervisie van Mueller aan onderminister Rod Rosenstein had overgedragen.

Deze weken worden in Muellers onderzoek belangrijke stappen gezet. Niet alleen zou Mueller op vrijdag met memoranda komen over Trumps ex-campagnemanager Paul Manafort, ook worden komende weken de eerste vonnissen na aanklachten van Mueller verwacht, van Trumps voormalig advocaat Michael Cohen en voormalig nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn.

Het kan door het benoemingsproces nog maanden duren voor Barr aantreedt, maar anders dan Jeff Sessions zal hij wél het gezag hebben over Robert Mueller. Dat moet een troost zijn voor Trump, net als het feit dat Barr inzake dat onderzoek stevig aan zijn kant lijkt te staan. Zo had Barr vorig jaar begrip voor Trumps ontslag van FBI-directeur James Comey en de kritische waarnemend justitieminister Sally Yates. Net als Trump had Barr kritiek op het feit dat sommige medewerkers van Mueller donaties deden aan Democratische kandidaten. En net als Trump vindt hij dat het hoog tijd is voor nader justitieel onderzoek naar de Clintons.

Barr is een oudgediende die ook respect geniet bij veel Democraten. Hij was als begin-veertiger ook al eens minister van justitie tussen 1991 en 1993, onder de net overleden George H.W. Bush – Robert Mueller was in die tijd een van Barrs ondergeschikten. Tijdens zijn carrière op dat ministerie gaf Barr steeds een ruime interpretatie aan presidentiële macht. Een opmerking over de positie van speciaal aanklager die hij in 1989 maakte tijdens een hoorzitting moet Trump bijvoorbeeld als muziek in de oren klinken. Barr zei toen dat hij „ twijfels koesterde” over de rechtsgeldigheid van het wetsartikel dat na de Watergate-affaire in 1978 het instellen van een onafhankelijke aanklager mogelijk had gemaakt. Maar het Supreme Court had in 1988 de grondwettigheid van deze Ethics in Government Act bevestigd, en Barr zei dat hij zich hierbij neerlegde.

Invasie Panama

Als hoogste juridisch adviseur van het ministerie oordeelde hij dat de president grote vrijheid heeft bij het initiëren van militaire acties overzee buiten het Congres om en bij de arrestatie van terroristen buiten de eigen grenzen. Zo verschafte hij de juridische legitimatie voor de invasie van Panama in 1989, waarbij de Amerikanen de Panamese leider Manuel Noriega arresteerden.

Als de voordracht van Barr door de Senaat komt, waar Democraten hem vooral over Mueller het vuur na aan de schenen zullen leggen, weet Trump zich op twee fronten verzekerd van vermoedelijke bondgenoten. Bij het Hooggerechtshof kreeg Trump met Brett Kavanaugh eveneens een verdediger van grote presidentiele onaantastbaarheid benoemd. Net als Kavanaugh en Sessions is Barr uitgesproken conservatief. Hij grapte eens dat hij zijn radicaalste periode doormaakte als gematigde Republikein.

Telecomsector

Ook in andere opzichten lijkt Barr de gedroomde kandidaat voor Trump en de Republikeinen. Na zijn vertrek bij Justitie werkte de vrije markt-adept Barr vanaf 2000 twaalf jaar in de telecomsector, in hoge functies bij Verizon en Time Warner. De Amerikaanse telecom-markt is sterk in beweging, en het ministerie van justitie toetst fusies en overnames aan het mededingingsrecht. Momenteel loopt er bijvoorbeeld een beroep van justitie tegen een vonnis dat de overname door AT&T van Warner gerechtvaardigd achtte. De vraag is hoe Barr met de posities van zijn oude en nieuwe werkgever zal omgaan.

Net als zijn voorganger Sessions is Barr een law and order man – die tijdens zijn eerste ministerschap maatregelen nam die bijdroegen aan de massale opsluiting van kleine criminelen in de VS. In de vroege jaren negentig lagen de criminaliteitscijfers in de VS veel hoger dan nu. Barr pleitte indertijd voor meer en langere gevangenisstraffen, en verzette zich tegen vrijlatingen op borgtocht.

Inmiddels hebben de VS verhoudingsgewijs een buitenproportioneel grote gevangenispopulatie. Juist op dit moment ligt in het Congres een wetsvoorstel klaar dat het federale gevangenisregime enigszins wil versoepelen. Pikant is dat Trump deze wet steunt.

    • Maartje Somers