‘Narcos’ inspireert misdaad

Onderwereldgeweld De bedreiging van een officier van justitie door de cocaïnemaffia is het nieuwe normaal anno 2018. De serie Narcos geldt als inspiratie.

De locatie waar de onschuldige broer van een kroongetuige werd vermoord. Foto Remko de Waal/ANP

„Sir, zullen [we] die kk Plooij laten slapen?”

De zeven woorden in dit bericht vatten de escalatie van het geweld in de Nederlandse cocaïnemaffia kraakhelder samen. Koos Plooij is als officier van justitie al bijna twee decennia een van de gezichten van de strijd tegen de georganiseerde misdaad, en ‘kk’ is straattaal voor kanker.

Zo mogelijk veelzeggender dan dit niet uitgevoerde moordplan is het gegeven dat binnen het Openbaar Ministerie (OM) serieus rekening wordt gehouden met een aanslag op een magistraat. Een levensbedreiging aan een officier van justitie is anno 2018 het nieuwe normaal geworden.

Lees ook Cocaïnemaffia overwoog liquidatie officier van justitie Koos Plooij

De angst bij justitie staat niet op zichzelf. In de ogen van sommige criminelen zijn journalisten die onwelgevallige stukken publiceren een legitiem doelwit. Zie de zware persoonsbeveiliging die verslaggevers van Het Parool en De Telegraaf zich moeten laten welgevallen.

En wat te denken van advocaten, die vertellen dat ze hun kinderen maar niet meer zelf naar school brengen omdat ze iemand bijstaan die betrokken is in dit onderwereldconflict. Dit is een veelzeggende voorzorgsmaatregel van iemand die bij uitstek in staat is de temperatuur in de onderwereld goed in te schatten.

Het zijn stuk voor stuk vertrouwde verhaallijnen uit een Netflix-serie als Narcos, alleen is dit nu de realiteit in Nederland. 35 jaar nadat het karakter Tony Montana uit de Amerikaanse film Scarface de inspiratiebron werd voor de cocaïnebaronnen in Florida en de rest van de wereld is Narcos Nederland een feit. Inclusief de term ‘patron’, Spaans voor baas.

Patron is volgens het OM een van de bijnamen van Ridouan T., die opduikt in ontsleuteld berichtenverkeer uit cryptofoons. De recherche jaagt inmiddels bijna een jaar op T., de man die Plooij bedreigde. Hij wordt internationaal gezocht en op zijn hoofd staat een prijs van 100.000 euro.

Nieuwe dieptepunten

Het gebruik van geweld in de onderwereld is van alle tijden. En toch is er iets veranderd dit decennium.

De waterscheiding wordt in recherchekringen gelegd eind 2012. In de Amsterdamse Staatsliedenbuurt werden bij wildwesttaferelen twee jonge mannen in een kogelregen vermoord. Tijdens hun vlucht schoten de daders gericht op agenten. Zoveel geweld middenin een woonwijk was in Nederland nog niet vertoond.

Het waren de inleidende beschietingen voor nieuwe dieptepunten. Een ervan was de dood van de Braziliaanse Luana, die voor de ogen van haar kinderen eind 2014 werd geliquideerd. Ze was de partner van een beroepscrimineel die eerder dat jaar van de aardbodem was verdwenen.

In het voorjaar van 2016 werd voor een waterpijpcafé in Amsterdam het afgehakte hoofd gevonden van Nabil Amzieb. De recherche vond zijn verkoolde lichaam terug in een uitgebrande auto die in gebruik was bij een observatieteam van de politie. Een dubbele boodschap dus, aan onderwereld en recherche: laat ons met rust en praat niet met de politie.

Toen zich in maart van dit jaar een kroongetuige meldde uit de entourage van Ridouan T. werd die huiveringwekkende boodschap herhaald. Nog geen week nadat justitie de deal met Nabil B. bekend had gemaakt, werd zijn onschuldige broer Reduan vermoord. De bedreiging van Koos Plooij in 2016 past naadloos in dit rijtje. De Nederlandse narcos zijn een regelrechte bedreiging voor de rechtsorde. Zeker als je bedenkt dat de afgelopen jaren volgens de recherche negen onschuldige mensen zijn vermoord die door een moordcommando voor hun doelwit werden aangezien. De term ‘vergismoord’ is gemeengoed geworden.

Onderwereld is geweld beu

Het geld dat kan worden verdiend met cocaïne is de voedingsbodem van het geweld. Ter indicatie: met de smokkel van een kilo cocaïne wordt naar schatting tien keer zoveel verdiend als een kilo hasj of wiet. Het is een onweerstaanbaar verdienmodel dat de oude regels binnen de onderwereld heeft verdrongen: delen, niet stelen en niet praten. Zolang iedereen elkaar wat gunt, niemand steelt en er niet uit de school wordt geklapt, kan iedereen goed verdienen.

In de Nederlandse onderwereld is men het geweld beu. Er heeft zich een alliantie gevormd tegen het geweld waar Ridouan T. voor verantwoordelijk wordt gehouden. T. ontkent betrokkenheid. Zijn advocaat Inez Weski vertelde donderdag aan EenVandaag dat haar cliënt een blanco strafblad heeft en „de vele beschuldigingen aan zijn adres betwist”. Hij komt niet vrijwillig naar Nederland omdat hij vreest geen eerlijk proces te krijgen.

Het is een echo van de verdediging die Weski voerde voor een ander kopstuk uit de cocaïnemaffia: Naoufal F. Hij is mede veroordeeld op basis van ontsleuteld berichtenverkeer uit cryptofoons. Kortweg stelt Weski dat die berichten door de recherche onrechtmatig zijn verkregen en dat de betrouwbaarheid ervan oncontroleerbaar is. Het is een verweer dat de Amsterdamse rechtbank inmiddels twee keer heeft verworpen, maar dat vanwege het principiële karakter ongetwijfeld bij de Hoge Raad zal belanden.

De communicatie uit de in de onderwereld populaire cryptofoons is de achilleshiel van de cocaïnemaffia. Het levert veel en hard bewijs op in zaken rond drugshandel en onderwereldgeweld, omdat de gebruikers zich onbespied waanden.

Als gevolg daarvan neemt de spanning in het criminele milieu eerder toe dan af, stellen bronnen in de opsporing, de onderwereld en de advocatuur. Veel verdachten, zeggen zij, weten dat ze niks meer te verliezen hebben. Dat maakt de neiging om geweld te gebruiken er niet kleiner op.

    • Jan Meeus