Kroongetuige zet Belgische voetbalkrimi op zijn kop

Voetbalschandaal België

Voetbalmakelaars, scheidsrechters, clubvoorzitters, financieel directeuren. Allemaal betrokken bij matchfixing in België. Een reconstructie.

Scheidsrechter Bart V., hier van de zijkant, bij de rechtbank in Tongeren Foto Yorick Jansens/AFP

Ratten. Stank. Rotzooi. In de gevangenis van Lantin beseft de Servische voetbalmakelaar Dejan V. al snel wat men bedoelt met het ‘ergste van het ergste’.

In de gevangenis nabij Luik, eens „onmenselijk” genoemd door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens, vergaat het V. slecht. Hij vermagert en zit in onzekerheid. Sinds hij op 10 oktober 2018 met zijn vrouw is gearresteerd weet hij niet wat er met hun kindje is gebeurd. En hoe zit het met zijn aangehouden familie op de Balkan? Communiceren met de Franstalige cipiers lukt niet. Hij is de taal niet machtig. En dan is er nog gedoe rond zijn medicijnen. De gevangenisarts mag ze niet toedienen omdat ze niet op de wettelijke lijst staan. Wel andere, goedkopere medicijnen.

V. neemt een drastisch besluit. „Please, get me out of here”, zegt hij tegen zijn advocaat Kris Luyckx.

Luyckx weet wat dit betekent. V. gaat praten, zoals hij zelf had geadviseerd. De gemanipuleerde wedstrijden in de hoogste voetbaldivisie, zijn vriendendiensten aan scheidsrechters, de dubieuze geldstromen tussen voetbalclubs en makelaars: de Serviër zal zijn geheime notities erbij pakken en alles toelichten.

V., een makelaar met dertig rekeningen bij één bank, weigert het kind van de rekening te worden in een van de grootste politieacties in het Belgische voetbal ooit. Dan maar een pact met justitie.

Operatie Propere Handen

Het is 20 november als de deal een feit is, precies 42 dagen na de arrestatiegolf in een nieuw grootschalig voetbaldossier sinds de zaak-Yé rond de Chinese gokmaffia: Operatie Propere Handen.

Waar in omliggende landen als Nederland altijd voor wordt gevreesd, is in België werkelijkheid geworden. Operatie Propere Handen is een ware voetbalkrimi, compleet met tapverslagen en geheime observatiemissies. En zoals bij een echte thriller hoort: een kroongetuige.

De zaak leidt alleen al in de eerste twee dagen tot 28 aanhoudingen, 57 huiszoekingen in binnen- en buitenland en tien invallen bij clubs op het hoogste niveau. Er zitten 220 politiemensen op en de verdenkingen variëren van matchfixing en omkoping tot witwassen en lidmaatschap van een criminele organisatie. en zijn aan het licht gekomen via een dubieuze transactie in een bankgebouw in Genk.

De hoofdrolspelers: voetbalmakelaars, scheidsrechters, voorzitters en financieel directeuren op het hoogste niveau van België. Allemaal raakten ze verwikkeld in een dossier dat op dat moment zo’n tienduizend pagina’s beslaat en sindsdien almaar dikker wordt. Rechtszaken kunnen weleens jaren op zich laten wachten.

Lees ook: Hoe een voetbalmakelaar de val van KV Mechelen wilde voorkomen.

Etmaal in onzekerheid

42 dagen eerder, 10 oktober, half zeven in de ochtend. Klop, klop. Als Bart V. zijn voordeur heeft geopend, sommeren agenten hem om mee te komen. De beste voetbalscheidsrechter van België, tevens radioloog, zit even later voor het eerst van zijn leven in de cel. Het zou nog zeker 26 uur duren voordat hij zou weten waarom.

Wachtend op zijn eerste verhoor heeft hij met niemand contact op het politiebureau van Hasselt. Met zijn familie noch met een advocaat.

In Hasselt wordt diezelfde dag nog een trits mannen opgesloten, de meesten in een gemeenschappelijke cel. Sommigen herkennen elkaar. Allen zijn ze immers werkzaam in de voetbalwereld. De een als spelersmakelaar of advocaat, anderen als financieel directeur of journalist bij Het Laatste Nieuws en Het Nieuwsblad. Soms proberen ze te praten, maar een agent gebiedt hun te zwijgen. Zittend op de stenen banken proberen de mannen te bedenken waarvoor ze vastzitten.

Pas later zal blijken dat zij de kruimels uit het grootschalige politieonderzoek zijn, maar zo voelt het voor hen niet. Witwassen? Lidmaatschap van een criminele organisatie? Omkoping? Van wat ze horen bij hun aanhouding, worden ze niet veel wijzer. Sommigen zitten zeker een etmaal in onzekerheid.

Ook hun advocaten, die al die tijd stand-by staan, weten niets. „De eerste 24 uur gebeurt er eigenlijk helemaal niks”, zegt Sven Mary, raadsman van spelersmakelaar Karim M. De advocaten krijgen het gevoel dat de nieuwe termijn voor het voorarrest wordt gebruikt als drukmiddel om verdachten aan het praten te krijgen. In plaats van 24 uur is de maximale duur nu 48 uur als gevolg van complexe terrorismezaken. „Pas toen ik donderdagochtend De Standaard las begreep ik waarvoor mijn cliënt werd vastgehouden”, zegt Luyckx, advocaat van Dejan V.

Hij weet: er is gelekt. In de krant leest hij dat V. de ontknoping van het seizoen 2017-2018 wilde beïnvloeden. Via zijn contacten heeft hij willen voorkomen dat voormalig Europacupwinnaar KV Mechelen uit de eerste klasse degradeerde. Bevriende scheidsrechters zouden discutabele strafschoppen hebben gegeven. Waasland-Beveren kreeg hij zover om de slotwedstrijd tegen Mechelen te verliezen. Met zes spelers bij Mechelen was de zaakwaarnemer erbij gebaat dat de club niet degradeerde.

De rechercheurs weten alles, zeggen ze bij V.’s eerste verhoor op donderdag. „Bekent u maar.”

Dat doet de Serviër niet, al weten hij en zijn advocaat dat het er slecht uitziet. Luyckx: „Ze wisten niet alles, maar wel de topjes van meerdere ijsbergen. Het kon nog lang duren, maar ze zouden een deel van de puzzel wel gaan leggen.”

Bijna iedereen die is vastgezet, moet zich verantwoorden voor telefoontjes, ontmoetingen en deals met hém. Hij is de spil in de zaak. De grote vis.

Afgeluisterde gesprekken

Zo mag de voorzitter van Waasland-Beveren uitleggen waarom hij Dejan V. twee keer ontmoette in aanloop naar de slotmatch tegen Mechelen. Agenten legden vast hoe ze elkaar troffen in de keuken- en interieurzaak van de vrouw van de voorzitter. V. werd toen al afgeluisterd. Vanuit zijn Mercedes belde hij erna naar de financieel directeur van Mechelen. „Alles is in orde, de keuken is besteld”, citeerde De Standaard uit het tapverslag van justitie. Codetaal voor: duel gefixt.

De voorzitter, die alles ontkent, werd eveneens afgeluisterd. „Ideaal is dat wij met 2-0 van Mechelen verliezen”, zei hij tegen een collega die eveneens werd opgepakt. Precies dat gebeurde. Prijskaartje van de verkochte pot: 200.000 euro.

Scheidsrechter Bart V. wordt donderdagochtend vanaf 9.00 uur drie uur lang verhoord in Hasselt. Hij weet vooraf niet waarom. De pers wel: Dejan V.

„Antwerp moet winnen, hè”, zei de Servische makelaar tegen Bart V. voor de wedstrijd Antwerp-Eupen in de voorlaatste speelronde van de eerste klasse. Prompt gaf de arbiter dat duel een curieuze strafschop in het nadeel van Eupen, de concurrent van Mechelen. Iedereen ziet dat de speler buiten het strafschopgebied neergaat, maar toch belandt de bal op de stip. Het wordt daardoor 2-0 en juist door dat ene doelpunt klimt Mechelen over Eupen heen. Minstens zo goedkoop was de strafschop die V. een week eerder gaf aan Mechelen zelf. Een schwalbe.

Volgens zijn advocaten heeft Bart V. veel respect voor Dejan V.. Ze wijzen erop dat in zijn arbeidscontract zou staan dat scheidsrechters met iedereen goed contact moeten houden. V., huismakelaar van clubs als Mechelen en Lokeren, geldt als een man die je te vriend houdt, zo diep als hij in het voetbal zit.

Toch is de Belgische scheidsrechtersbaas onverbiddelijk. Terwijl Bart V. nog voor de rechter-commissaris moet komen, stelt de man dat die levenslang geschorst moet worden. Net als de andere aangehouden arbiter, die door V. is gepaaid met korting op een Volkswagen en giften voor diens eigen voetbalschool.

Naar aanleiding van het onderzoek zijn ook drie journalisten aangehouden. Na hun verhoor brengen ze de nacht door in een cel. De volgende dag worden ze net als de rest geboeid naar de onderzoeksrechter in Tongeren gebracht, die bepaalt of ze langer moeten vastzitten. Omdat het bij het Hasseltse bureau wemelt van de pers, wordt geadviseerd te gaan liggen bij vertrek naar Tongeren. Ze houden een krant boven het hoofd tegen het flitslicht.

Dejan V. belde met hen na het duel Antwerp-Eupen. Vervolgens vroeg de makelaar welk cijfer de krant scheidsrechter Bart V. gaf voor zijn optreden. Een vijfje? Maak er een zes van, opperde Dejan V.. Misschien een keertje wat eten? In de krant bleef het bij een 5. De rechter ziet geen reden hen langer vast te houden.

De deal

De laatste die hoort dat hij in de cel moet blijven is Dejan V. zelf. 46 uur na zijn aanhouding, rond 4.00 uur in de nacht van donderdag op vrijdag, hoort hij dat hij in de cel blijft. Ook de twee arbiters blijven vastzitten, net als de meeste makelaars.

Vanaf dat moment begint zijn advocaat na te denken over een uitweg in de zaak. Hij weet dat er sinds de zomer een nieuwe wet voor spijtoptanten is ingericht. In principe bedoeld om een getuige te vinden in de muurvaste zaak rond de Bende van Nijvel, maar waarom zou hij er geen gebruik van kunnen maken?

Weken van onderhandelingen gaan eroverheen voordat makelaar V. zijn handtekening zet onder een pact met justitie. In plaats van vijftien jaar cel te riskeren gaat hij alles vertellen. Hij krijgt vijf jaar voorwaardelijke celstraf, een voorwaardelijke boete van 80.000 euro en een deel van zijn illegaal verworven vermogen wordt verbeurd verklaard. Hij raakt tonnen cash kwijt en moet afstand doen van zijn villa, die nog in aanbouw was. Nu de aannemer vertrokken is, rest een spookhuis.

De deal is als een bom onder de zaak. „Alle eieren liggen nu in de handen van een crimineel”, verzucht Sven Mary, raadsman van voetbalmakelaar Karim M. „De man heeft met de procureur onderhandeld zoals u en ik dat over een rekening zouden kunnen doen en voilà, nu mag hij het evangelie brengen. Geen straf, geen boete. Geniaal van zijn eigen advocaat. Ik vrees dat dit voor veel andere figuren grote gevolgen heeft. Ook voor mensen die nog niet zijn gepakt.”

„Dit zal inderdaad ook voor anderen grote gevolgen hebben”, zegt Luyckx. „Dat is ook de bedoeling van het parket. Een topmakelaar als V. is voor hen goud waard.”

Voor veel anderen is hij juist een bedreiging. Niettemin wil scheidsrechter Bart V. zijn eigen naam zuiveren. Via een zaak bij de arbeidsrechter hoopt hij snel weer op het veld te staan. Advocaat Mary: „Maar hoe kan deze man ooit nog fatsoenlijk fluiten? Eén foutje en het publiek zal scanderen dat hij is omgekocht.”

    • Fabian van der Poll