Opinie

    • Frits Abrahams

Geschilderde executie

Dat was wel even een klap in het gezicht van de voorbijganger. Een schilderij over een openbare executie van twee jonge mannen. Het hing nota bene in de vitrine van kapsalon Headline in Amsterdam. Ik was stomverbaasd toen ik het daar voor het eerst zag. De beeltenis kwam me vaag bekend voor. Het was een groot schilderij waarop twee beulen een koord leggen om de hals van twee jonge mannen. Door het formaat en de onopgesmukte, realistische afbeelding was het een aangrijpend schilderij – aangrijpender nog dan de foto’s van de executie die ik later op internet opzocht.

Ik besefte dat ik die foto’s eerder had gezien, het moet in 2005 zijn geweest, het jaar van die executie. Op 19 juli werden toen in Iran Mahmoud Asgari (16) en Ayaz Marhoni (18) in het openbaar opgehangen. Zij kregen de doodstraf, officieel voor verkrachting van een 13-jarige jongen, maar volgens tegenstanders van het Iraanse regime voor homoseksueel contact, dat met wederzijdse toestemming had plaatsgevonden.

De zaak kreeg veel internationale aandacht, maar werd nooit opgelost. Wat was verzonnen: de verkrachting of de onschuldige homoseksuele daad?

Vooral de Britse homorechtengroep Outrage was overtuigd van de onschuld van Asgari en Marhoni, maar mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch en de International Gay and Lesbian Human Rights Commission waren voorzichtiger – zij hielden er rekening mee dat de claim van het regime juist was. Vermoedelijk vooral omdat verkrachting van mannen en jongens destijds in Iran niet ongewoon was, zoals de toenmalige NRC-correspondent Thomas Erdbrink in een artikel over deze affaire berichtte.

De executie ging dankzij de foto’s een eigen leven leiden. Ook in Amsterdam. Jerry Ornek, samen met Carla Rietveld en René Sneek, eigenaar van kapsalon Headline aan de Herengracht, liet de contouren van zo’n foto op zijn bovenarm tatoeëren. De Amsterdamse kunstschilder Hayo Sol, bekend om zijn popart-achtige werk, zag de tatoeage, werd gegrepen door het verhaal erachter en schilderde de foto in zijn stijl na. Voor de laatste Gay Pride werd het schilderij, getiteld Before The Rainbow, in de Stadsschouwburg Amsterdam ten doop gehouden.

Er hebben zich al kopers voor het schilderij gemeld, maar Sol heeft besloten het voorlopig niet te verkopen. Hij wil dat het de hele wereld over gaat, na Amsterdam – waar het nu al niet meer te zien is – zal vermoedelijk Berlijn volgen. Pas over twee jaar wil hij het via een veiling bij Christie’s of Sotheby’s verkopen. De opbrengst is bestemd voor opvanghuizen voor homoseksuele tieners in Amsterdam.

Hayo Sol en Carla Rietveld wezen me erop dat het schilderij ook symbool staat voor de afnemende tolerantie – overal ter wereld, ook in Amsterdam – ten opzichte van de leden van de lhbti-gemeenschap. „Er is ook bij ons een algehele vertrutting gaande, ánders zijn mag niet”, aldus Rietveld.

Omdat ik geen lid ben van die gemeenschap kan ik daar moeilijk over oordelen. Wel lijken mij de verschillen tussen Iran en Nederland ook in dit opzicht gelukkig nog vrij groot. Het indrukwekkende schilderij van Sol draagt zeker bij aan dat inzicht. Dit schilderij gaat over de koelbloedige moord op twee mannen die eigenlijk nog jongens waren toen ze moesten boeten voor de omstreden feiten.

    • Frits Abrahams