Kabinetsformaties moeten blijven gaan zoals ze gingen

Kamerverkiezingen De formatie van het kabinet-Rutte III had een recordduur van 225 dagen. Toch adviseert een evaluatiecommissie om niets aan het proces te veranderen.

De leden van het kabinet-Rutte III stellen zich op voor de traditionele bordesfoto voor Paleis Noordeinde. Toen na de verkiezingen van 2017 de formatie niet wilde vlotten, gingen er stemmen op de koning weer meer te betrekken bij het proces. Foto Robin Utrecht/ANP

De koning moet op afstand blijven staan bij de kabinetsformatie. Ondanks de recordduur van de afgelopen formatie – de totstandkoming van het derde kabinet-Rutte kostte 225 dagen – is er geen reden de bestaande procedure te veranderen en naar de tijden van vroeger terug te keren.

Dit is de conclusie van een evaluatierapport over de kabinetsformatie van vorig jaar dat donderdagmiddag aan Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib (PvdA) is aangeboden.

Sinds 2012 is de de rol van de koning tot een minimum beperkt. Toen na de verkiezingen van 2017 de formatie niet wilde vlotten, gingen er stemmen op de koning weer meer te betrekken bij het proces, net als voor 2012.

Politieke impasse

De wetenschappers die het evaluatierapport in opdracht van de Tweede Kamer hebben opgesteld, wijzen deze suggestie van de hand. Aan zo’n „terugvaloptie” kleven overwegend bezwaren zeggen zij. „De Koning hoort niet in een positie te worden gebracht dat hij een politieke keuze dient te maken bij de vorming van een kabinet, wanneer de fractievoorzitters in gebreke blijven die keuze te maken.” Volgens de commissie is het aan de fractievoorzitters en de fracties om zo’n politieke impasse te vermijden en zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor de vorming van een kabinet.

Tijdens hun gesprekken met de fractievoorzitters uit de Tweede Kamer merkte de commissie dat er weinig animo bestaat voor het idee van een rechtstreeks gekozen formateur. Onlangs werd dit gesuggereerd in een tussenrapport van de staatscommissie die onderzoek doet naar verbeteringen van het parlementair stelsel.

Lees over kabinetsformaties en het screenen van kandidaats-bewindslieden: Waarom Zalm op zoek moest naar een nieuwe werkster
    • Mark Kranenburg