Hoogleraren laken Brexit-noodwet

Hoorzitting Tweede Kamer De wet die ministers veel macht geeft bij chaos bij Brexit, is volgens experts strijdig met de grondwet.

Juridische experts hebben woensdag in de Tweede Kamer de vloer aangeveegd met de Brexit-noodwet die het kabinet wil. De wet, die ministers vergaande bevoegdheden geeft bij eventuele chaos rond het Britse vertrek uit de EU, is volgens hoogleraren in strijd met de grondwet.

„Hier wordt een enorme machtiging afgegeven af te wijken van bestaande wetten die zijn gelijke in Europa niet kent en in strijd is met alle constitutionele regelgeving”, aldus Wim Voermans, Leids hoogleraar staatsrecht, in een hoorzitting. Roel de Lange (Erasmus Universiteit) noemt de noodwet „ongebruikelijk en heel ongewenst”. „Het klinkt heel hard dat dit een inconstitutionele inbreuk op de bevoegdheden van de wetgevende macht zou zijn, maar ik denk dat dit hier speelt.”

Minister Blok (Buitenlandse Zaken) kondigde de ‘Verzamelwet Brexit’ onlangs aan. Hierin staat onder meer hoe Nederland bij een ‘harde Brexit’ zal omspringen met Britse rijbewijzen, studenten, bedrijven, energienetten, sociale zekerheid, ziektekosten. Maar daarnaast geeft de wet ministers ‘regelgevende bevoegdheden’: de mogelijkheid buiten het parlement om nieuwe wetten te maken en bestaande wetten aan te passen. Zulke noodmaatregelen zouden niet langer dan een jaar van kracht blijven en de Kamer zou achteraf kunnen toetsen.

Andere oplossing mogelijk

Voermans noemde het „heel verstandig” dat het kabinet zich grondig voorbereidt op eventuele chaos. Maar met het voorstel „wordt de poort opengegooid” af te wijken van het reguliere wetgevende proces. De verleiding het begrip ‘nood’ almaar op te rekken is volgens hem enorm. Volgens De Lange is ook onvoldoende aangetoond dat de noodwet nodig is. Volgens hem kan de Raad van State (adviesorgaan bij wetgeving) zo nodig snel handelen. „Daar zijn ook voorbeelden genoeg van.” Wetten kunnen ook met terugwerkende kracht worden aangenomen, zodat burgers of bedrijven die in de problemen zijn geraakt alsnog geholpen worden. Voermans wijst erop dat Nederland al noodwetten heeft, zoals de Coördinatiewet Uitzonderingstoestanden. Het voorstel gaat „veel verder”. Andere landen hebben ook noodwetten maar „er is geen land ter wereld dat een zodanige machtiging afgeeft aan een individuele minister”.