Brussel nog niet akkoord met inlijving ProRail bij ministerie

Spoorbeheerder

Het bedrijf moet onderdeel worden van het ministerie van Infrastructuur. Maar mogelijk leidt dat tot ongeoorloofde staatssteun.

Spoorwegovergang bij Sittard. Eerder liet de Europese Commissie weten „vooralsnog” geen bezwaar te hebben tegen de nieuwe status van ProRail. Foto Marcel van Hoorn/ANP

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) heeft nog geen toestemming van de Europese Commissie gekregen om spoorbeheerder ProRail in te lijven bij haar ministerie. Dat bleek donderdag tijdens een debat in de Tweede Kamer over de wet die de inlijving van ProRail mogelijk moet maken. Van Veldhoven wil dat nog deze kabinetsperiode afronden. Maar dat is zonder instemming van de Europese Commissie niet mogelijk.

Brussel toetst de wetgeving ondermeer op de vraag of het ministerie ongeoorloofde staatssteun verleent. Dat zou in strijd zijn met het Europese mededingingsrecht. Als ProRail ingelijfd is bij het ministerie, vervalt de compensatie die de spoorbeheerder nu van de fiscus krijgt voor betaalde btw-afdracht. Dat zou in de praktijk betekenen dat ProRail die kosten moet doorberekenen aan de vervoerders die gebruik maken van het spoor. Van Veldhoven wil dat voorkomen door ProRail daar financiële compensatie voor te geven. Het is nu de vraag of ‘Brussel’ daarmee instemt.

In oktober liet Van Veldhoven de Tweede Kamer nog weten dat de Europese Commissie „vooralsnog” geen bezwaar had. Maar donderdagochtend kon Van Veldhoven in de Tweede Kamer over de wet geen formele goedkeuring van de Commissie overleggen. Dat kan volgens haar ook niet omdat Brussel pas toetst als het wetsvoorstel gepubliceerd is.

Van Veldhoven heeft desondanks de steun van coalitiepartijen D66, VVD en CDA om door te gaan met haar plannen. Ze moet de Tweede Kamer wel periodiek informeren over de financiële consequenties van die operatie.

In het debat maakte Van Veldhoven duidelijk dat zij doorgaat met die inlijving, ondanks unanieme kritiek daarop, vorige week, van alle vervoerbedrijven die gebruik maken van het spoor. De nieuwe status van ProRail is volgens haar niet alleen afgesproken in het regeerakkoord, het is ook een principiële keuze van het kabinet. De vervoerbedrijven noemden haar wetsvoorstel ‘onduidelijk, overhaast, onwerkbaar en in de praktijk kostenopjagend voor het openbaar vervoer’, zo stelden ze in een gezamenlijke reactie.

Lees ook: Het wetsvoorstel om ProRail in te lijven bij het ministerie stuit op grote bezwaren van NS, andere vervoerders en reizigersorganisaties

Maar Van Veldhoven vindt dat ze nu te weinig over ProRail te zeggen heeft, ondanks het feit dat ProRail jaarlijks zo’n 2 miljard euro van haar ministerie krijgt. Het is een volledig publiek bedrijf dat volledig publiek gefinancierd wordt, aldus de staatssecretaris. „Wat moet je dan met een raad van commissarissen?”

Eerder kwamen haar voorgangers in conflict met die Raad nadat die weigerde om de Tweede Kamer inzage te geven in interne stukken, zo memoreerde Van Veldhoven donderdag in het debat. Recent moest ze bovendien via de media vernemen dat ProRail van plan is om buitenlandse activiteiten te ontwikkelen. .

    • Jos Verlaan