Arrestatie treft China’s nationale trots

Huawei Huawei, de Chinese gigant waarvan een topvrouw is gearresteerd, zit allang in de haarvaten van Europa’s telecomnetwerken.

Een medewerker van Huawei in Shenzhen. Foto Grischa Rueschendorf/Bloomberg News

Huawei heeft een voor buitenlanders onuitspreekbare naam. Toen de Chinese telecomgigant merkte dat Nederlanders de naam steevast verhaspelden, besloten ze om die uitspraak dan ook maar zelf te gebruiken in reclamecampagnes in ons land.

Dat zegt iets over het aanpassingsvermogen van het bedrijf, dat binnen dertig jaar wist uit te groeien van een eenvoudige leverancier van schakeltechnologie voor telefooncentrales tot China’s belangrijkste multinational op IT-gebied.

Oprichter Ren Zhengfei is in China een held van bijna dezelfde statuur als Bill Gates in de VS. Ren (1944) is een van de honderd Chinese zakenmensen die onlangs werden geëerd voor hun uitzonderlijke bijdrage aan China’s ontwikkeling sinds de economische openstelling zo’n veertig jaar geleden. Hij staat vaak prominent op de foto met president Xi Jinping.

Rens positie heeft niet kunnen voorkomen dat zijn dochter Meng Wanzhou, financieel directeur van Huawei, zaterdag in Canada is aangehouden op verzoek van de Verenigde Staten. Dat kan niet anders dan politiek gemotiveerd zijn, denkt zowel de Chinese overheid als Huawei; de VS kunnen er niet tegen dat China hen op veel gebieden aan het overvleugelen is. Meng heeft niets verkeerds gedaan en moet meteen worden vrijgelaten, stellen zij.

De verwachting is dat Mengs arrestatie de spanningen tussen China en de VS weer zal verhogen, net nu de presidenten Xi en Trump een wapenstilstand in hun handelsoorlog hadden gesloten. Op de achtergrond spelen zorgen bij westerse overheden dat Huawei informatie kan doorspelen aan de Chinese overheid.

De VS willen de groei van Huawei beperken door te spreken over spionage

Meng wordt ervan verdacht vanuit de VS technologie te hebben geleverd aan Iran, en daarmee het Amerikaanse handelsembargo te hebben geschonden. De VS straften eerder al ZTE, een van de grootste Chinese concurrenten van Huawei, voor leveranties aan Iran en Noord-Korea. In interne documenten noteerde ZTE dat ook F7 – een codenaam voor Huawei – zich schuldig gemaakt zou hebben aan dergelijke leveranties. Op basis daarvan begonnen de VS in april een onderzoek.

Vader Ren richtte in 1987 een bedrijfje op in Shenzhen, nu een metropool maar toen nog een klein vissersstadje tegen de grens met Hongkong. Dat bedrijf wist hij om te toveren tot China’s nationale trots. Huawei is wereldwijd na Samsung de grootste leverancier van mobiele telefoons. Toch is Huawei nóg belangrijker als leverancier en ontwikkelaar van telecomapparatuur. Daarin is het de grootste ter wereld.

Huawei excelleert op precies die terreinen waarvan president Xi wil dat heel China excelleert: kunstmatige intelligentie, de productie van chips en de ontwikkeling van technologie voor het nieuwe 5G-netwerk voor mobiele communicatie.

Voordat hij in 1987 met Huawei begon, werkte Ren als ingenieur bij het Chinese leger. Zijn werk daar en zijn latere leveranties van schakelborden voor telefooncentrales aan het leger hebben bijgedragen aan het beeld dat Huawei nauwe banden onderhoudt met het Volksbevrijdingsleger en de Chinese veiligheidsdiensten. Of dat echt zo is, is nooit aangetoond.

De VS proberen de groei van Huawei te beperken door Europese providers te waarschuwen voor Chinese spionage via netwerkapparatuur. Huawei ontkent deze aantijgingen. Tegen geruchten kun je niet vechten, vindt het bedrijf. Zolang er geen duidelijke beschuldiging is – laat staan bewijs – gaat het door met zijn snelle opmars.

Want Huawei zit allang in de haarvaten van de Europese telecomnetwerken. Van de jaaromzet van 77 miljard euro komt meer dan een kwart uit Europa. Ter vergelijking: netwerkleveranciers Ericsson en Nokia hebben een jaaromzet van respectievelijk 20 en 23 miljard euro.

Huawei telt ruim 12.000 Europese medewerkers, van wie 600 in Nederland.

Lees ook: Hoe Chinese techreus Huawei Nokia en Ericsson de loef afstak

Huawei gaat prat op zijn hoge percentage techneuten – wereldwijd werken 80.000 van de 180.000 werknemers aan research. Aan het technische niveau wordt niet getwijfeld. Huawei leverde bijvoorbeeld het mobiele netwerk van T-Mobile Nederland, dat de afgelopen jaren als snelste uit de test kwam. Het bedrijf noemt zichzelf ook ‘strategisch partner’ van KPN – de provider die overigens gebruikmaakt van modems van onder meer ZTE. Daarvan staan er miljoenen in Nederlandse meterkasten.

Huawei werkt in Europa onder meer met Telefonica, Vodafone (niet in Nederland) en Telenor. De Britse provider BT gaat Huawei uit zijn netwerk weren, werd deze week bekend. Die beslissing houdt geen verband met de recente Amerikaanse waarschuwingen, zegt Huawei. De beslissing om het contract te beëindigen werd al jaren geleden genomen, aldus een Huawei-woordvoerder. Dat het nieuws nu naar buiten komt is een kwestie van „ongelukkige timing”.

Persbureau Reuters citeerde onlangs anonieme bronnen bij de Duitse overheid die willen dat Huawei buitengesloten wordt bij de aanleg van 5G, de nieuwe generatie mobiele netwerken. Huawei meldt dat het met alle grote Europese telecompartijen in onderhandeling is over 5G-apparatuur. Dat zegt nog niet zoveel; telecomproviders praten graag met Huawei om de druk op concurrerende leveranciers als Nokia en Ericsson op te voeren. Die vinden dat de Chinezen onder de prijs opereren en offreren, dankzij staatssteun.

In 2015 maakte Deutsche Telekom bekend dat het een ‘veilige’ Europese clouddienst wilde bouwen met Huawei. Die aankondiging kwam nadat klokkenluider Edward Snowden in 2013 onthuld had hoe Amerikaanse geheime diensten in Europese servers en netwerken infiltreerden. Zo zitten Europese providers tussen twee vuren in: aan de ene kant spionerende Amerikanen, die waarschuwen voor spionerende Chinezen aan de andere kant.

De netwerkapparatuur gaat niet alleen over angst voor spionage, maar heeft ook een economisch belang. De Amerikanen willen voorkomen dat China een te dominante rol speelt bij de ontwikkeling van 5G-technologie. Dat is een bedreiging voor hun eigen chipindustrie, waar Qualcomm en Intel hun eigen 5G-techniek bouwen.

Lees meer over Huawei in Europa: De Europese Chinezen zijn onstuitbaar
    • Marc Hijink
    • Garrie van Pinxteren