Voor Jemen gaat dit over leven en dood

Vredesoverleg De Houthi-delegatie en die van president Hadi zijn in Stockholm aangekomen voor overleg. De kansen op een akkoord zijn gering.

In Slot Johannesberg, ten noorden van Stockholm, moet het vredesoverleg over Jemen plaatsvinden. Foto Stina Stjernkvist/EPA

Onder persoonlijke begeleiding van Martin Griffiths, de VN-gezant voor Jemen, vloog de Houthi-delegatie naar de Zweedse hoofdstad Stockholm voor vredesoverleg – ditmaal als eerste. Tot elke prijs wilde Griffiths een herhaling voorkomen van het vredesberaad in Genève van september, toen iedereen klaar zat en de Houthi’s op het laatste moment niet kwamen opdagen.

De delegatie van de door de Houthi’s verjaagde regering van president Abed Rabbo Mansour Hadi, gesteund door een internationale coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië, arriveerde woensdag eveneens.

Dit wil allerminst zeggen dat het overleg in een gerenoveerd kasteel buiten Stockholm, ook succesvol zal zijn. Het is zelfs de vraag of beide delegaties in dezelfde zaal willen zitten met elkaar of dat Griffiths heen en weer moet pendelen tussen de delegaties in afzonderlijke vertrekken.

Voor miljoenen Jemenitische burgers kan de uitkomst van het overleg het verschil uitmaken tussen leven en dood. Acht miljoen mensen balanceren door de al bijna vier jaar durende oorlog volgens hulporganisaties op het randje van de hongersnood. Velen, ook kinderen, lijden al acute honger. „Dit is geen land dat op de rand van een ramp verkeert”, zei de directeur van het VN-Wereldvoedselprogramma (WFP), David Beasley, dinsdag. „Dit is een land dat zich al in een rampzalige toestand bevindt.”

Lees ook: Is er nog een sprankje hoop voor Jemen?

Mikken op wapenstilstand

De kansen op een politiek akkoord in Zweden worden gering geacht. De Houthi’s voelen er niets voor zich terug te trekken uit gebieden die ze nu controleren en Hadi en de zijnen zijn niet bereid de Houthi’s een grotere stem in het landsbestuur te gunnen dan ze voor de oorlog hadden. Ook Hadi’s voornaamste bondgenoot, de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman, heeft geen bereidheid getoond tot concessies. De Houthi’s worden gesteund door Iran en dat gevaar moet koste wat kost gekeerd worden, menen de Saoediërs.

Waarop hulporganisaties mikken, is een wapenstilstand. Daardoor kan humanitaire hulp voor de noodlijdende burgers weer op gang komen. Vooral een staakt-het-vuren bij de strategische hoofdstad Hodeida is van groot belang. Langs deze stad komt zo’n 70 procent van het voedsel en de humanitaire hulp het land binnen. Maar door gevechten van de laatste maanden in die stad, die nu nog grotendeels in handen van de Houthi’s is, stokte die aanvoer vaak.

Griffiths heeft zijn hoop ook op vertrouwenwekkende maatregelen gevestigd zoals een programma voor de uitwisseling van zo’n 3.000 al dan niet gewonde krijgsgevangenen onder auspiciën van het Internationale Rode Kruis. Afgelopen maandag al werd hierop een voorschot genomen met een groep van vijftig Houthi-strijders, die uit het gebied van Hadi werden overgebracht naar het buurland Oman voor behandeling.

Met interesse zullen de partijen ook de ontwikkelingen in Washington volgen. Daar buigt de Senaat zich binnenkort over een resolutie, die een einde beoogt te maken aan de Amerikaanse steun voor de coalitie van Hadi en de Saoediërs. De kans daarop lijkt gegroeid na een CIA-briefing over de Khashoggi-zaak dinsdag, die veel senatoren overtuigde van de medeplichtigheid van de kroonprins aan de moord op de Saoedische journalist. Maar zo lang president Trump hem steunt, zal Saoedi-Arabië de oorlog waarschijnlijk gewoon voortzetten.

    • Floris van Straaten