Opinie

    • Lotfi El Hamidi

Verdacht

Divano D. Giovanni A. Anis R. Ilisio F. Rachid A. Sidra S. de G. Perez J.L. Yassine A. Rachid El G. Yassine B. Jörgen R. Mo A. Daryll L. Sydney M. Nee, geen terreurverdachten of kandidaten voor de Nationale Opsporingslijst, maar gewone Nederlandse burgers die als agent, artiest, installatiemonteur, advocaat, leraar, student, militair of zorgverlener actief zijn. Wat deze verschillende mensen met elkaar gemeen hebben? Dat zij allemaal meerdere malen staande zijn gehouden door de politie – vanwege hun uiterlijk. Etnisch profileren dus.

De genoemde personen, opzettelijk aangeduid met voornaam en initiaal, doen hun verhaal in de documentaire Verdacht, gemaakt door KRO-NCRV in samenwerking met burgerrechtenorganisatie Controle Alt Delete, die zich al jaren inzet tegen etnisch profileren door de politie. De documentaire is al in verschillende delen van het land getoond en wordt maandagavond op de nationale televisie uitgezonden.

Sinan Çankaya, die jarenlang onderzoek deed naar de politie, noemde etnisch profileren al „een routineus, alledaags, structureel verschijnsel”. Aan de hand van de verhalen die in de documentaire gedeeld worden lijkt dat zeer waarschijnlijk, en dan hebben we het hier nog over mondige burgers die zich keurig hebben ingevochten. Hoe vaak moet het wel niet gebeuren bij gekleurde jongens onder aan de sociale ladder in de achterstandsbuurten. Ja Dijkhoff, dat is het neveneffect van wonen in wijken met de verkeerde postcode: je wordt al twee keer zo hard aangepakt zonder een misdaad te plegen.

In de documentaire worden voorbeelden genoemd waar ik een brok in de keel van krijg, omdat ze zo pijnlijk herkenbaar zijn. Je woorden zorgvuldig uitkiezen, want zodra de betrokken agenten het gevoel krijgen in de zeik te worden genomen kunnen ze link worden. Kalm en beleefd blijven, zelfs bij de grofste beledigingen. Ja mevrouw de agent, nee meneer de agent. Sommige handelingen worden bij een staandehouding zelfs triviaal, zoals de autopapieren die je al meteen erbij pakt, alsof je een bonuskaart overhandigt. Een vreemd soort gewenning bij een nogal intimiderende en vernederende situatie.

Bijna niemand zal beweren dat het werk van agenten niet zwaar en moeilijk is. Los van toenemend wantrouwen en animositeit bij de slachtoffers van etnisch profileren is het ook voor de goede dienders van de politie steeds weer een opgave om het opgebouwde vertrouwen te herstellen. Hoopvol is de aanwezigheid van agenten bij de vertoning van de documentaire, die het noodzakelijke gesprek aangaan met de aanwezigen, vaak ervaringsdeskundigen.

Verdacht herinnert de politie aan haar missie: waakzaam en dienstbaar zijn – ook voor Nederlanders met een kleurtje.

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl@Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

    • Lotfi El Hamidi