Belgische regering lijkt dood, maar wie trekt de stekker eruit?

Na drie dagen van hevige crisis vanwege het Marrakesh-verdrag houdt de Belgische regering stand. Niemand wil de coalitie opblazen, maar werkbaar is de situatie allerminst.

Peter De Roover, fractieleider van de N-VA zei woensdagmiddag in de Kamer nog eens: „Met de N-VA in de regering zal België dit pact niet goedkeuren in Marrakesh en niet in New York.” Foto Stephanie Le Cocq

De val van het Belgische kabinet is woensdag afgewend, maar donderdag kan het alsnog gebeuren. Premier Charles Michel verzamelde voldoende steun in de Kamercommissie Buitenlandse Betrekkingen om volgende week het VN-Migratiepact te bekrachtigen in het Marokkaanse Marrakesh. Het probleem is dat zijn regering het pact niet steunt: de rechts-conservatieve coalitiepartner N-VA stemt definitief tegen, bleek woensdagmiddag. Toch weigert die partij de regering te laten vallen. De Belgische politiek is daarmee in chaos gestort: niemand wil de coalitie opblazen, maar werkbaar is de situatie allerminst.

Afgelopen maand ontstond de crisis door onenigheid over het Marrakesh-verdrag. Premier Michel had de Verenigde Naties al beloofd het goed te keuren, maar de N-VA liet na ophef over het pact in andere Europese landen plotseling weten toch niet te willen tekenen. Deze week kwam de kwestie tot een kookpunt. N-VA-voorzitter Bart De Wever gaf maandag te kennen een regering die naar Marrakesh gaat niet langer te steunen. Fractieleider Peter De Roover zei dinsdag dat ook de optie om een alternatieve meerderheid te zoeken in het parlement voor zijn partij een rode lijn is. Toch is dat laatste precies wat Michel woensdag deed. Donderdag moet hij in het parlement verklaren of hij de parlementaire steun daadwerkelijk gaat gebruiken om in Marrakesh zijn goedkeuring te geven aan het pact, dan gaat de voltallige Kamer ook nogmaals stemmen. Dat kan het moment zijn dat de N-VA zijn ministers terugtrekt uit het kabinet.

Wat staat er in het pact van Marrakesh? Acht belangrijke punten uitgelegd

Voor de premier is het niet goedkeuren van het pact nauwelijks een optie. Nu terugkomen op zijn belofte zou internationaal gezichtsverlies betekenen, zeker nu België binnenkort een zetel krijgt in de Veiligheidsraad. Ook nationaal kan Michel het eigenlijk niet maken mee te gaan met de N-VA: hij kan verder electoraal verlies voor zijn partij, die in oktober bij de lokale verkiezingen flink verloor, niet riskeren.

Vlaams Belang

De N-VA wil van haar kant het goedkeuren van het pact niet meer verantwoorden. De partij verloor in oktober stemmen aan anti-migratiepartij Vlaams Belang en zet sindsdien, met het oog op de landelijke verkiezingen die in mei 2019 zouden worden gehouden, een stuk scherper in op migratie.

Het resultaat: een patstelling binnen de regering. In Marrakesh moet volgende week steun worden verleend aan het pact. Een week later, bij de VN in New York, wordt dan nog eens officieel gestemd. Beide kunnen wat N-VA’er De Roover betreft niet doorgaan, zei hij woensdagmiddag in de Kamer nog eens: „Met de N-VA in de regering zal België dit pact niet goedkeuren in Marrakesh en niet in New York.”

Toch is de N-VA niet bereid de schuld te krijgen voor het uiteenvallen van de coalitie. De Roover riep de partners op zijn „uitgestoken hand” aan te nemen door het pact niet te steunen. „Wij willen de regering niet laten vallen.” De verantwoordelijkheid voor het eventuele vallen van de regering legt hij daarmee bij premier Michel, die de bal dinsdag juist bij de N-VA legde door te zeggen dat hij naar Marrakesh zou gaan.

Het is „moeilijk in te beelden hoe de regering nog uit deze crisis zal raken”, zegt politicoloog Dave Sinardet van de Vrije Universiteit Brussel. „We zitten nu met een regering die de facto is gevallen, maar dat officieel niet is. Een absurde, Belgisch surrealistische situatie.” „Geen mens die nog denkt dat dit goed kan komen”, denkt ook politicoloog aan de Universiteit Gent Carl Devos: „Dit is een groteske Belgenmop” en een „belediging van de intelligentie van de bevolking”. De N-VA voert hier in feite een „guerilla-oorlog” binnen haar eigen regering, karakteriseert hij de situatie. Het is de vraag wie zich nu het eerst schikt.

    • Anouk van Kampen