‘VK mag Brexit eenzijdig terugdraaien’

Dat advies geeft de hoogste adviseur van het Europese Hof, die zich heeft gebogen over de wet die uittreding uit de EU beschrijft.

Een demonstrant tegen Brexit bij de Britse parlementsgebouwen. Foto Henry Nicholls/Reuters

Het Verenigd Koninkrijk kan zelf besluiten de uittreding uit de Europese Unie alsnog terug te draaien. Zo luidt het advies van de advocaat-generaal (pdf) van het Europese Hof van Justitie dinsdag. Hij heeft zich op aanvraag van een Schotse parlementariër in het Europees parlement gebogen over de inhoud van artikel 50. Het Hof moet nog beslissen over de kwestie.

Uit de wettekst die uittreding uit de EU beschrijft, bleek niet duidelijk of de betreffende staat eenzijdig kan besluiten die exit ook weer terug te draaien, of dat daarvoor ook de goedkeuring van de overgebleven lidstaten nodig is. De hoogste juridisch adviseur van het Hof heeft geconcludeerd dat deze beslissing unilateraal genomen kan worden.

Mocht in een tweede referendum, waar de Britse premier Theresa May tegen is, alsnog door de Britten tégen uittreding worden gestemd, dan zou het voor de regering dus mogelijk zijn om de Brexit te stoppen. Schotse parlementariërs wilden weten aan welke juridische regels de uittreding gebonden is. In Schotland stemde tijdens het eerste referendum een grote meerderheid voor ‘Remain’.

De Britse premier May is hoopvol over het cruciale debat over de Brexitdeal in het Lagerhuis

Volgens het advies is de annulering van een uittreden aan enkele voorwaarden gebonden. Zo moet het betreffende land de Europese Raad formeel op de hoogte brengen van de beslissing (zoals ook het geval is als besloten is tot uittreding). En het besluit moet grondwettelijk zijn: in het geval van het Verenigd Koninkrijk moet het Britse parlement dus goedkeuring geven.

Hof moet advies nog overnemen

Deze interpretatie van de wettekst valt anders uit dan de 27 overige lidstaten die nu met Londen overleggen over Brexit, hadden gehoopt. Zij vrezen dat de unilaterale besluitvorming ertoe leidt dat EU-landen uittreding gebruiken als chantagemiddel.

Dit advies van advocaat-generaal Manuel Campos Sánchez-Bordona moet nog worden overgenomen door het Hof. De Brexit is de eerste keer dat artikel 50 wordt toegepast.

Het advies van Europese advocaat-generaal komt op een belangrijk moment voor de Britse premier May: zij begint dinsdag aan een reeks debatten in het Britse parlement over het Brexitakkoord. Het Lagerhuis stemt daar volgende week over.

    • Lisa Dupuy