Twijfelend Lagerhuis schuwt trucs niet

Debat over akkoord met EU

Premier May begon het beslissende vijf dagen durende debat dinsdag met een symbolische nederlaag.

De Britse premier Theresa May op weg van haar ambtswoning naar het Lagerhuis voor een cruciaal Brexit-debat. Foto Daniel Leal-Olivas/AFP)

Nog voordat Theresa May om 17.47 uur de eerste woorden van haar inleidende toespraak van het vijf dagen durende debat had uitgesproken, leed ze een symbolische nederlaag. Die kan een voorbode zijn voor de stemming over de Brexit-deal volgende week dinsdag. Een meerderheid van het Lagerhuis oordeelde in een stemming dat haar regering het parlement had geminacht door te weigeren het juridische advies over het uittredingsakkoord integraal openbaar te maken.

Voor het eerst in de lange Britse parlementaire geschiedenis werd de regering schuldig bevonden door het Lagerhuis aan het zogenoemde contempt of parliament. Dat is gênant voor May, maar heeft inhoudelijk weinig gevolgen. De regering zal het advies, waar al een uitgebreide samenvatting van was vrijgegeven, spoedig alsnog vrijgegeven. Belangrijker is het signaal dat de regering van May dit niet wilde doen en de stemming daarover tweemaal verloor. De Noord-Ierse Unionisten, de gedoogpartner van May, stemden tegen de regering. De stemming onderstreept: May heeft geen greep op de zaak.

Het Lagerhuis stemde met een nog grotere meerderheid in met een voorstel van het Conservatieve lid Dominic Grieve. Hij wil dat als de deal van May met de EU wordt weggestemd het Lagerhuis met concrete plannen de regering kan dwingen te handelen.

In het Lagerhuis is een meerderheid tegen het chaotische No Deal-scenario en voor een Brexit die het Verenigd Koninkrijk dichterbij de EU houdt. Mocht de deal van May op 11 december worden weggestemd, dan is het mogelijk dat een deel van het Lagerhuis May alsnog dwingt te onderhandelen om net als Noorwegen onderdeel te blijven van de Europese interne markt. Met steun van het Lagerhuis is de kans op een wanordelijke No Deal afgenomen. Het Lagerhuis kan May eveneens opdragen een nieuw Brexit-referendum te regelen.

Het voorstel van Grieve kan ook tot gevolg hebben dat May op meer steun voor haar deal kan rekenen. Hardliners binnen de Tories kunnen na de vijf dagen van debat vrezen dat het Lagerhuis de Brexit extreem wil afzwakken of via een referendum van tafel wil vegen. Hoe ontevreden ze ook zijn over het akkoord van May, in hun ogen kan het uiteindelijk de minste van twee kwaden blijken.

May waarschuwde het Lagerhuis dat het met vuur speelt. „Dit debat doet afbreuk aan het vertrouwen in de politiek”, zei May. „Een tweede referendum zal de verdeling in de samenleving vergroten.” Is de deal perfect? Nee, beaamde ze. „Maar het leven bestaat uit compromissen.

May werd aangevallen door Labour-leider Jeremy Corbyn en Boris Johnson, die ontslag nam als minister uit onvrede over de Brexit-koers van May. Vergeleken met de debatten vorie maand toen May net haar akkoord in Brussel had gesloten, kreeg ze vaker bijval van loyale partijgenoten, al is er nog lang geen meerderheid voor de plannen van de premier.

Lees ook: Brits Lagerhuis: regering minacht het parlement

De komende dagen zal het spel van amendementen en alle parlementaire trucs ingezet worden om het Lagerhuis definitief te laten kantelen.

    • Melle Garschagen