Reflecterend kunstwerk in de ruimte roept vragen op

Ruimtekunst Kunstenaar Trevor Paglen schoot woensdag een zwarte ballon met diamantvorm de ruimte in, die twee maanden aan de sterrenhemel moet stralen. Er is kritiek op de kunst-kerstster.

Plastic kunstwerk in baan om de aarde, bedoeld om te stralen als tijdelijke ster.

Het is woensdagmorgen 03.32 uur wanneer er een satelliet de ruimte in wordt geschoten zonder wetenschappelijk of militair nut. Het is een kunstwerk, met de naam Orbital Reflector van de Amerikaanse, maar in Berlijn woonachtige kunstenaar Trevor Paglen (1974).

Eenmaal in de ruimte gaat de satelliet open en komt er een zwart reflecterend, flapperend plastic geval uit. Na enige aarzeling ontvouwt zich dan een dertig meter lange ballon die de vorm aanneemt van een diamant.

Het werk moet twee maanden lang ’s nachts te zien zijn en heeft door de timing iets van een alternatieve kerstster. Wat de kijker namelijk te zien moet krijgen, is een soort flikkering die eerder opgenomen zonlicht reflecteert. En dat alles dus dankzij een nutteloze satelliet in een tijd dat de politieke spanning in de wereld oploopt, aldus het Nevada Museum of Art in Reno, dat dit project financierde.

Paglen bedacht dit werk omdat kunst volgens hem vooral de vraag oproept waarom je naar iets moet kijken en in dit geval ook de vraag stelt wat onze plek op aarde is. „Ik geef met dit werk een reden om naar de lucht te kijken en daarna na te denken over de vraag waar je naar kijkt”, legt hij op zijn website uit.

Malevitsj’ satellieten

De avantgardist Kazimir Malevitsj was de eerste die met het idee kwam om kunst te creëren voor de ruimte. In 1920 kwam hij na jaren door een telescoop te hebben getuurd met Suprematism: een boek met 34 ontwerpen waaruit de toekomstige plek van de mens in de kosmos moest blijken. Zijn ideaal was om naar elke planeet te kunnen reizen via tussenliggende ‘Suprematist-satellieten’.

Paglens zwarte ballon is niet door iedereen even enthousiast opgepakt. Vooral astrofysici plaatsen hun vraagtekens: is het nou nodig om iets de ruimte in te schieten puur en alleen voor esthetische doeleinden? Ook zijn er bezwaren tegen het idee dat er onnodig nog meer afval de ruimte in wordt geschoten.

Het roept de vraag op van wie de ruimte nu eigenlijk is: voor wetenschappers en militaire doeleinden of is het ook een plek voor de verbeelding?

    • Toef Jaeger