Pronkstuk internationaal treinverkeer strandt in België

Openbaar vervoer De nieuwe drielandentrein tussen Aken, Maastricht en Luik zou zondag in dienst worden genomen. Maar België weigert de Nederlandse treinen en wijst een oproep tot bemiddeling van de hand.

Het logo van Arriva op het station van Heerlen. België wil dat het Arriva-treinmaterieel wordt uitgerust met het nieuwste Europese beveiligingssysteem, ERTMS. Foto Marcel van Hoorn/ ANP

De ‘Spoorlog’ tussen Nederland en België om de nieuwe internationale treinverbinding Aken-Maastricht-Luik, de drielandentrein, is verder geëscaleerd. België blijft, krap een week voor de geplande opening, weigeren om treinstellen van Arriva toe te laten. Die zouden niet voldoen aan de Belgische veiligheidseisen.

Een oproep vanuit de Tweede Kamer om Eurocommissaris Violeta Bulc als bemiddelaar in te schakelen, wordt door de Belgische minister van Vervoer, François Bellot, van de hand gewezen. „Dat is voor ons niet opportuun”, aldus zijn woordvoerder. „Wij willen gewoon dat de regels nageleefd worden.”

Maar ook aan Duitse zijde is het mis. Arriva, dat inmiddels zo’n 100 miljoen euro heeft geïnvesteerd in nieuw materieel en personeel, heeft in Duitsland nog geen toestemming om vanaf de Nederlandse grens door te rijden naar Aken. Het is nog onbekend wanneer de Duitse toelatingsprocedure is afgerond.

Drie keer overstappen

De internationale trein werd in 2015 gepresenteerd als het paradepaardje van grensoverschrijdend treinverkeer. De lijn zou de drie universiteitssteden Aken, Luik en Maastricht met elkaar verbinden en reizigers vanuit Nederland toegang bieden tot de hogesnelheidstreinen die Aken en Luik aandoen.

De lijn zou zondag formeel in dienst worden genomen. Maar een goede verbinding is er nog niet. Reizigers die vanuit Aken naar Luik willen, moeten eerst met de bus naar Heerlen, stappen daar over op de nieuwe Arriva-trein naar Maastricht en moeten er daar weer uit voor een andere trein naar Luik.

De Duitse toelatingsprocedure komt naar verwachting binnenkort wel rond. Dat geldt niet voor het Belgische spoor. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) heeft herhaaldelijk, maar tevergeefs, geprobeerd om haar Belgische ambtgenoot op andere gedachten te brengen. Maar de positie van België is „niet veranderd”, laat een woordvoerder van minister Denis Ducarme, verantwoordelijk voor veiligheid op het spoor, weten.

Daarbij speelt mee dat minister Bellot van Vervoer voorzitter was van een commissie die onderzoek deed naar de oorzaak van de treinramp in het Belgische Buizingen in 2010, met 19 doden en 171 gewonden. Een belangrijke oorzaak was het ontbreken van een adequaat beveiligingssysteem in een van de bij het ongeluk betrokken treinen. „Een spoortragedie”, aldus zijn woordvoerder. „Wij wensen niet af te wijken van de regels omtrent de veiligheid.”

Oproep tot bemiddeling

België wil dat het Arriva-materieel wordt uitgerust met het nieuwste Europese beveiligingssysteem, ERTMS. Volgens de woordvoerder van Bellot is dat vanaf 2016 in alle onderhandelingen met het ministerie van Infrastructuur gecommuniceerd.

De acht Arriva-treinstellen die speciaal voor de internationale treinverbinding gekocht zijn, beschikken echter niet over ERTMS. Dat is volgens Arriva niet nodig, omdat het Belgische spoortraject tussen de Nederlandse grens en Luik nog niet van ERTMS voorzien is.

Vorige week deed de Tweede Kamer een oproep aan staatssecretaris Van Veldhoven om de bemiddeling in te roepen van Eurocommissaris Bulc. Van Veldhoven noemde dat „een optie” als bilateraal overleg met België niet tot resultaat leidt. Daar ziet het nu wel naar uit.

Lees ook: ‘Spooroorlog’ dreigt wegens verbinding Maastricht-Luik

„Er wordt op hoog ambtelijk en bestuurlijk niveau alles aan gedaan om die treinen op het Belgische spoor te krijgen”, aldus een woordvoerder van Van Veldhoven. „Zolang die gesprekken lopen, doen we over dit proces en eventuele andere opties geen verdere uitspraken.”

De eis van België dat nieuw treinmaterieel vanaf 2016 moest zijn uitgerust met ERTMS-software was volgens de woordvoerder bekend op het ministerie. „Gezien het belang van die drielandentrein is er veelvuldig contact met de Belgische overheid geweest om te bespreken hoe er desondanks, bijvoorbeeld door een ontheffing, die trein toch volgens planning kon gaan rijden.”

Het ministerie heeft België de garantie gegeven dat Arriva die ERTMS-software tijdig – op het Belgische spoor zelf is dat er pas na 2022 – in de treinstellen zal zijn ingebouwd.

Arriva-topman Anne Hettinga bevestigt dat er weinig schot zit in de gesprekken met België. „Ik probeer nu vooral de boel vlot te trekken langs diplomatieke weg.” Maar Hettinga wil wel spookverhalen uit de wereld helpen. Dat Belgische machinisten geweerd zouden worden. Of dat Arriva met onveilige treinen zou rijden. „Onze treinen zijn nieuwer en dus beter dan de Belgische treinen.” En wat als diplomatie niet werkt? „Daar ga ik nu niets over zeggen.”

    • Anouk van Kampen
    • Jos Verlaan