Mexico wil vermissing ophelderen

43 studenten ‘Ayotzinapa’ Ruim vier jaar na de nooit opgehelderde verdwijning van 43 jongeren richt de nieuwe president een waarheidscommissie op.

President Andrés Manuel López Obrador (midden) poseert met familieleden van 43 vermiste studenten op 3 december 2018. Foto Ronaldo Schemidt/AFP

De nieuwe Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador heeft een eerste stap gezet om opheldering te krijgen in een van de geruchtmakendste schandalen onder zijn voorganger: de ‘verdwijning’ van 43 studenten, vier jaar geleden in de zuidelijke staat Guerrero.

Op zijn eerste officiële werkdag ontving de linkse president een delegatie ouders van de vermisten. In hun bijzijn tekende hij een decreet om een waarheidscommissie op te richten, die moet uitzoeken wat met de ‘43 van Ayotzinapa’ is gebeurd. Tot op heden zijn van slechts twee studenten resten geïdentificeerd.

De onderwijzers in opleiding werden in 2014 ontvoerd en waarschijnlijk vermoord. Ruim vier jaar later staat niet vast wie verantwoordelijk was voor het vermeende bloedbad. „Dit is een staatskwestie”, stelde Obrador. „Wij gaan onze handen hier niet vanaf trekken.”

Lees ook: Dode studenten Mexico pakten wellicht verkeerde bus

De studenten waren in september 2014 per bus onderweg naar Mexico-Stad om de herdenking van het Tlatelolco-studentenbloedbad van 1968 bij te wonen. Hun bussen werden nabij het stadje Iguala onderschept door de lokale politie en beschoten.

In de lezing van de vorige, rechtse regering verwarden corrupte agenten de studenten met bendeleden en droegen zij hen over aan het drugskartel ‘Guerreros Unidos’. Dat zou de studenten hebben vermoord en hun lichamen op een vuilnisbelt hebben verbrand. Ook de linkse burgemeester van Iguala en diens vrouw zouden bij de aanval een rol hebben gespeeld, al zijn zij nooit aangeklaagd.

Vraagtekens

Bij deze officiële lezing worden al jaren vraagtekens gezet. Er zijn sterke aanwijzingen dat federale agenten en militairen betrokken waren.

De vorige president, Enrique Peña Nieto, kreeg scherpe kritiek op het uitblijven van een diepgravend onderzoek. De mensenrechtencommissie van de Organisatie van Amerikaanse Staten noemde de regeringsversie dit jaar na onderzoek „wetenschappelijk onmogelijk”.

‘Iguala’ geldt als het grootste schandaal uit Peña’s zesjarige termijn. Zaterdag maakte hij, als een van de minst geliefde presidenten uit de recente Mexicaanse geschiedenis, plaats voor Obrador. Het drugsgeweld escaleerde onder hem sterk; Mexico telt 37.000 ‘verdwenenen’.

Lees ook dit verhaal over de vele verdwijningen in Mexico

Op audiëntie bij Obrador telden de familieleden maandag hardop tot 43. „Laat ons niet in de steek”, riepen ze. Ook scandeerden ze: „Levend werden ze meegenomen, levend willen we ze terug.”

Obrador beloofde dat „onderzoek zal worden gedaan naar de hele overheid, naar elke betrokkene”. Ook „naar onderdelen van het leger die mogelijk betrokken zijn”. Dit laatste was een belangrijke eis van de families. Obrador beloofde ook bescherming van getuigen. De waarheidscommissie zal onder meer steun krijgen van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN. Die presenteerde in maart al een kritisch rapport over de affaire. Dit concludeerde dat de regering-Peña het bloedbad probeerde toe te dekken. Daarbij zouden ook tientallen verdachten na arbitraire arrestaties zijn gemarteld om valse bekentenissen af te dwingen.

    • Merijn de Waal