‘Gele hesjes’ verwerpen concessie van Frans kabinet als ‘pinda’s’

Protestacties De Franse regering hoopt de aanhoudende betogingen te stoppen door de verhoging van de benzine-accijns te bevriezen. Maar de protestacties gaan inmiddels over veel meer.

Een betoger gehuld in een geel hesje - het symbool van de Franse protestacties – rent weg voor traangas. Foto Stephane Mahe/Reuters

Met een „moratorium” op de verhoging van eco-accijnzen op brandstof hoopt de Franse regering de explosieve situatie na protesten van de ‘gele hesjes’ te keren. Na topoverleg in het Élysée, maandagavond, maakte premier Édouard Philippe het besluit dinsdag bekend bij de parlementsfractie van La République en Marche, de partij van president Emmanuel Macron.

Of de concessie genoeg is om het verzet te stoppen, is onduidelijk. Woordvoerders van gele hesjes in de provincie spreken van „pinda’s” die ze toegeworpen krijgen. De hoge brandstofprijs was de directe aanleiding voor het protest, maar de beweging keert zich inmiddels in brede zin tegen Macron en de hoge Franse belastingdruk. Marine Le Pen van de met de hesjes sympathiserende rechts-populistische Rassemblement National waarschuwt op Twitter dat „een moratorium slechts uitstel” is. Het is „ver beneden de verwachtingen” van de demonstranten, reageerde Bruno Retailleau van de centrum-rechtse Républicains.

Correspondent Peter Vermaas beantwoordt vragen van abonnees over de demonstraties in Frankrijk.

Het is niet voor het eerst dat Macron de hesjes tegemoet komt. Eerder beloofde hij de accijnzen afhankelijk te maken van de prijs van ruwe olie, om een snelle stijging zoals in de laatste maanden voortaan te voorkomen. Ook verhoogde hij subsidies voor mensen die een schonere auto wilden kopen en stelde hij een landelijke „consulatie” over zijn „ecologische transitie” voor. Maar „we veranderen niet van koers”, herhaalde hij keer op keer.

Onhoudbaar

Veel Franse regeringen zijn in het verleden na protest van de straat door de bocht gegaan, Macron is in 2017 verkozen op een hervormingsagenda en vreesde voor zijn geloofwaardigheid als hij ook zou zwichten.

Maar de situatie was onhoudbaar geworden. Ondanks de gewelddadige escalaties bij demonstraties zaterdag in Parijs en in provinciesteden, nam in het land de steun voor de ‘gele hesjes’ volgens opiniepeilingen toe. Macron staat op een dieptepunt in de peilingen en heeft inmiddels zelfs minder vertrouwen dan zijn mateloos impopulaire socialistische voorganger François Hollande. Wat in het Ancien Régime de graanprijs was, is nu de benzineprijs, zei opiniepeiler Jérôme Fourquet van Ifop eerder, verwijzend naar de Revolutie.

Een dialoog met de gele hesjes bleek de laatste weken niet mogelijk. Een groep zich „gematigd” noemende woordvoerders had zondag via een ingezonden krantenstuk Philippe een „uitweg” voor de impasse voorgesteld. Maar zij zouden volgens Jacline Mouraud, die met een boos filmpje tegen Macron mede aan de basis stond van de beweging, na dit gebaar door radicalere collega’s met de dood zijn bedreigd. Een afspraak met premier Philippe die voor dinsdag gepland stond, zegden ze daarom af.

Ook op scholen

Het verzet breidde zich maandag uit tot middelbare scholen. Zo’n honderd scholen, vooral rond Parijs, werden door leerlingen uit sympathie met de gele hesjes bezet. Door blokkades van brandstofdepots zijn tientallen benzinestations, vooral in Bretagne, opgedroogd. De transportsector zegt inmiddels 400 miljoen euro schade te hebben door wegbezettingen, de lobby van het grootwinkelbedrijf zegt in de belangrijke Kerstperiode al voor een miljard euro minder omzet te hebben gedraaid. Parijse restaurants en hotels klagen over annuleringen nadat beelden van het geweld afgelopen weekend de wereld rondgingen.

Dinsdag is ook bekendgemaakt dat de wedstrijd tussen PSFG en Montpellier, die eigenlijk zaterdag zou moeten plaatsvinden, niet doorgaat. Het duel is uitgesteld „op verzoek van de politie van Parijs”, aldus de Franse voetbalbond. De gele hesjes hebben voor zaterdag 8 december nieuwe demonstraties aangekodigd in de hoofdstad.

    • Peter Vermaas