Opinie

    • Marc Hijink

Alexa, waar is de Escape-knop?

In mijn postvak lag echte post van een echte lezeres. Zij stuurde een roze geboortekaartje om me erop te wijzen dat ik ‘de spraakassistent in plaats van genderneutraal toch een vrouwelijke identiteit’ gaf. Ik beken schuld: nu we op een menselijke manier communiceren met de computer, in plaats van met muis en toetsenbord, zijn we snel geneigd om het apparaat als een daadwerkelijke persoon te beschouwen. Maar het blijft software. En de mens-computer-relatie is stroef als altijd.

Inmiddels woont Alexa, de spraakassistent van Amazon, drie jaar bij ons in huis. Zij – ik blijf haar zo noemen omdat Het een vrouwelijke stem heeft – is niet de makkelijkste. Haar primaire taak, het afspelen van een radiozender, weigert ze. Met hangen en wurgen krijgen we haar zo ver dat ze Radio 2 wil selecteren, maar twee van de drie keer schotelt Alexa doodleuk een buitenlands station voor.

Ik stuurde de helpdesk mijn feedback, net als talloze andere gebruikers die zich ergeren. Het hielp niet. Alexa is een ongehoorzaam huisdier dat niet leert van haar fouten.

Sinds kort heeft Alexa Radio 2 helemaal geblokkeerd. Alleen met een omweg – de Nederlandse radio-app Juke – werkt het. Soms. Meestal vat Alexa het commando ‘Open Juke’ op als een vraag om een grap – een joke – te vertellen. Val dood, Alexa.

Ik weet hoe het zou moeten werken: de radiozenders komen van TuneIn en er is een mismatch met de namen in die TuneIn-database. Ook Google Home, de slimme speaker die een verdieping hoger logeert, heeft geen magische spreuk voor radiozenders. Zelfs al gebruik je Googles nieuwe beleefdheidsmodus en vraag je het poeslief: het juiste station komt zelden voorbij.

Bidden en smeken helpt niet, boos worden nog minder. Volgens een onderzoek uit 2016 schreeuwt tweederde van de mensen tegen hun computer. De voornaamste frustratie: waarom doet ’ie niet wat ik wil? Maar de waarom-knop bestaat niet. Software kan klinken als iemand anders, maar zich niet verplaatsen in iemand anders.

In het smart universum verwarren we bijna-perfecte spraakherkenning (slechts 5,1 procent foutratio! Verstaat je beter dan een mens!) met de stugge scripts die op de achtergrond draaien. Aan dat onbegrip valt niet te ontsnappen via stembediening. De Escape-knop ontbreekt. Er is geen control-alt-delete of terminal om zelf aan de touwtjes te trekken.

Mensen aan de macht, dat past niet in het tijdperk van zelflerende algoritmes. We moeten onze digitale huisdieren braaf data blijven voeren om ze te trainen. Fouten maken en corrigeren: dat vergt tijd.

Soms is die tijd er niet. In mijn hoofd maalt het horrorscenario van de Lion Air-vlucht die op 29 oktober in de Javazee stortte. De piloten worstelden met het automatische veiligheidssysteem dat het vliegtuig in een duikvlucht dwong. In elf vreselijke minuten corrigeerden ze 26 keer de software, die waarschijnlijk gevoed werd door foute sensordata. Telkens dook het vliegtuig dieper. Bidden en smeken hielp niet, er was geen ontsnappen mogelijk. De Escape-knop was onvindbaar.

is techredacteur
    • Marc Hijink