Online kom je dichter dan ooit bij het ‘Meisje met de parel’

Beeldende kunst In een virtueel museum brengt Google alle kunstwerken van Vermeer bij elkaar. Blijven kunstliefhebbers straks thuis? Mauritshuis-directeur Emilie Gordenker: „Je wordt juist nieuwsgieriger naar het echte werk.”

Close-up van het oog van ‘Meisje met de parel’ van Johannes Vermeer (1665) op de website ‘Meet Vermeer’. Foto screenshot Google Arts and Culture

De tanden van het Meisje met de parel zijn geel-grijs, en zullen naar alle waarschijnlijkheid niet lang meer blijven vastzitten. Het is wellicht een wat onsmakelijke benadering van Vermeers klassieker, maar dankzij het Meet Vermeer-project dat maandagmiddag in het Mauritshuis werd gelanceerd, is beter te zien dan ooit hoe het is gesteld met het gebit van het meisje op Johannes Vermeers beroemde schilderij uit 1665.

Close-up van de lippen van ‘Meisje met de parel’ van Johannes Vermeer (1665) op de website ‘Meet Vermeer’. Foto screenshot Google Arts and Culture

Het Mauritshuis zocht samenwerking met het onlinekunstplatform Google Arts & Culture, en zeventien internationale partners die eveneens een werk van Vermeer hebben hangen. Samen brengen ze digitaal alle 36 schilderijen die Vermeer (1632-1675) maakte bij elkaar. Via een app treed je een virtueel fictief museum binnen van zeven kamers waar je niet alleen doorheen wandelt, maar ook kan inzoomen of meer informatie over een schilderij kan opvragen. Wie het leuk vindt, kan een rondje van 360 graden maken en de omgeving bekijken waar de Vermeer hangt.

In je eentje door het Rijks lopen. Een virtuele duik nemen in een schilderij van Breugel. Google Arts & Culture besteedt miljoenen aan kunst. Lees ook: Het museum komt naar je toe

„Het is de enige manier om Vermeers hele oeuvre bij elkaar te krijgen”, vertelt Emilie Gordenker, directeur van het Mauritshuis, tijdens de presentatie. Sommige werken zijn te fragiel om te vervoeren en, ook onhandig, er is er een in het bezit van koningin Elizabeth II, die het in Buckingham Palace heeft opgehangen. Een ander voordeel, benadrukt Gordenker, je ziet in het onlinemuseum veel meer details. Zo is met het blote oog de handtekening van Vermeer op zijn werk niet te zien. Wie digitaal inzoomt kan dat wel, en ontdekt een tamelijk sympathiek handschrift. De Vermeer in Buckingham Palace, zo blijkt uit een 360-gradenrondje, hangt tussen tijdgenoten in gouden lijsten op een muur met oranje behang.

Google Arts & Culture wil kunst zo breed mogelijk aan de man brengen, vertelt Laurent Gaveau, hoofd van het Lab. Het bekendst is waarschijnlijk hun #ArtSelfie: je maakt een selfie en een app zoekt naar de portretten in musea om te zeggen op welk schilderij je het meeste lijkt.

Inzoomen

Technology meets art, is de slogan, waarmee bedoeld wordt dat Google Arts & Culture meer toont dan met het blote oog op een schilderij is te zien. Je leert meer over de techniek, het pigment, de liefhebber kan bij wijze van spreken het aantal haren tellen dat het penseel bevatte en je kan zien dat de parel van het Meisje met de parel een zilveren bolletje is met wat wit erin.

Lees ook: Draagt Vermeers Meisje met de parel wel een parel?

Gaat die detailblik niet ten koste van het mysterie van de schilderijen? Juist niet, vindt Gordenker. „Je wordt juist nieuwsgieriger naar het echte werk.” Zelf is ze anders gaan kijken naar de schilderijen door het inzoomen. „Het viel me nu bijvoorbeeld veel meer op dat het Meisje met de parel nauwelijks wenkbrauwen heeft of dat haar neus doorloopt vanaf haar voorhoofd.”

Dat je steeds details kan zien, is een goede zaak voor de kunst en de toeschouwer, en misschien zelfs voor de mensheid, opperde minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66) in haar toespraak bij de lancering van Meet Vermeer. „Kunst gaat over kijken, dingen in een ander perspectief zien. Met dit project gaat kunst naar de mensen toe, over smartphones wereldwijd. Wie dingen in een ander perspectief leert zien, ontwikkelt empathie. En dat is wat de wereld momenteel hard nodig heeft.” En daarmee verklaarde Van Engelshoven de onlinetentoonstelling voor geopend.

    • Toef Jaeger