China en VS stellen vooral uit

G20 Hoe hard zijn de beloftes van de Chinese president Xi aan de VS? Trump viert ze als toezeggingen, maar er blijft vooral veel onduidelijk.

Auto's van Ford Motor staan te koop in Shanghai. De VS en China hebben 90 dagen om een akkoord te bereiken over een hele lijst van punten. Het is echter nog onduidelijk hoe de twee partijen die punten precies definiëren. Foto Qilai Shen

De topontmoeting tussen de Chinese president Xi Jinping en zijn Amerikaanse ambtgenoot Donald Trump heeft iets van een déjà vu: Trump beweert belangrijke toezeggingen te hebben losgepeuterd bij zijn gesprekspartner, mede omdat hij met die partner persoonlijk zo fantastisch kan opschieten. Die gesprekspartner stelt vervolgens dat er toch echt andere dingen zijn afgesproken dan Trump beweert.

Dat patroon zagen we in juni van dit jaar in Singapore, toen Trump meende belangrijke afspraken gemaakt te hebben met leider Kim Jong-un van Noord-Korea. Achteraf bleken de toezeggingen van Kim boterzacht.

Het gevaar dat dat opnieuw geldt voor de afspraken die Trump in Buenos Aires met Xi maakte over handelsbeleid, is reëel. Waar het Witte Huis bijvoorbeeld stelt dat China „substantieel meer” zal gaan importeren uit de VS, zegt de Chinese minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi niets anders dan dat China bereid is om meer te importeren „op basis van de behoeften op de interne markt”.

Dat is een weinig concrete belofte, en die belofte is bovendien niet nieuw. China gaf met de organisatie van een enorme inkoopbeurs in Shanghai in oktober al aan dat het land bereid is om meer te importeren als het gaat om goederen die China nodig heeft. Xi heeft dat ook al een aantal keren luid en duidelijk verklaard: China wil van exportland nu ook meer een importland worden.

De beloften van Xi op de beurs in Shanghai maakten weinig indruk op westerse regeringen. Lees verder: Een grote Chinese importbeurs vol symboolpolitiek

Dat roept twee vragen op. Ten eerste: hebben de VS van China wel echt iets teruggekregen in ruil voor de toezegging om een verhoging van importtarieven van 10 naar 25 procent met 90 dagen uit te stellen? Ten tweede: hoe moeten de VS en China binnen 90 dagen een akkoord bereiken over een hele lijst van punten als ze nog niet eens weten hoe de tegenpartij die punten precies definieert?

Neem de gedwongen technologie-overdracht van de VS naar China en de diefstal van technologie. China erkent niet dat er sprake is van dwang, noch dat er sprake is van diefstal. Dat maakt praten over dit voor Amerika zo belangrijke punt niet gemakkelijk, want eerst moeten beide landen bepalen waar ze het nu precies over hebben. Hetzelfde geldt voor de overeenkomst die op het gebied van cyberveiligheid en cyberdiefstal moet worden bereikt: China ontkent dat het aan cyberdiefstal en cyberspionage doet, dus hoe moet dat dan?

Staatsbedrijven voortrekken

Dan zijn er de non-tarifaire barrières voor Amerikaanse bedrijven in China. Volgens China gelden voor buitenlandse en Chinese bedrijven dezelfde, universele regels. Regels die nu eenmaal voor alle bedrijven gelden die in China gevestigd zijn, dus wat dat betreft is er volgens China niets aan de hand. Maar in de praktijk is het zo dat binnenlandse staatsbedrijven worden voorgetrokken bij het in de wacht slepen van de meest lucratieve en interessante staatsopdrachten. Privébedrijven lukt dat veel moeilijker, en voor buitenlandse bedrijven is het zo goed als onmogelijk.

Als het dan ook nog gaat om sectoren als tech en kunstmatige intelligentie, waarin China als officieel beleid heeft om zijn nationale bedrijven te versterken, dan wordt het voor buitenlandse bedrijven al helemaal ondoenlijk om op gelijke voet mee te concurreren. De kans dat China op dat punt wezenlijke concessies doet, is klein.

China erkent niet dat er sprake is van diefstal van technologie

Op het gebied van een betere bescherming van het intellectueel eigendomsrecht zijn op korte termijn misschien wel slagen te maken: China wil zijn eigen intellectueel eigendomsrecht beter beschermen, en heeft wat dat betreft deels een gedeeld belang met de VS.

In de Chinese media wordt de druk die de VS op China leggen door te eisen dat er binnen 90 dagen substantiële vooruitgang wordt geboekt zo goed als niet genoemd. Deels wil China bij de eigen bevolking niet de indruk wekken dat Xi misschien toch niet zo glansrijk heeft gewonnen van de VS. Ook is het voor de Chinese economie beter als men hier vergeet dat er nog steeds een intensivering van de handelsoorlog boven de markt hangt.

Maar misschien is het ook zo dat China niet verwacht dat er binnen 90 dagen ook echt harde afspraken liggen. China zou er geen bezwaar tegen hebben als de onderhandelingen ook daarna nog gewoon doorgingen.

Lees ook: Beurzen blij, maar waar zijn de ‘echte cijfers’?