De wereld bleef in gesprek op de G20 - en dat is al heel wat

G20-top

Prangende problemen werden niet opgelost, de slotverklaring is vaag, maar de belangrijkste industrielanden ter wereld bleven tijdens de G20 in Buenos Aires met elkaar in gesprek.

Enrique Peña Nieto, Donald Trump en Justin Trudeau bij het tekenen van het nieuwe handelsakkoord USMCA. Foto Kevin Lamarque/Reuters

Als het vóór de G20 code geel was in de wereldpolitiek dan is het dat na afloop van de bijeenkomst in Argentinië nog steeds. De leiders van de negentien belangrijkste industrielanden en de Europese Unie zijn elkaar niet in de armen gevallen, maar de wereld is ook niet doorgeschoten naar code oranje. Prangende problemen werden niet opgelost, de slotverklaring is vaag, maar men blijft met elkaar in gesprek.

Dempende invloed dood Bush sr.

De top werd nu eens niet overschaduwd door provocaties van een ongeremde Amerikaanse president. Het overlijden van oud-president George H.W. Bush had mogelijk een dempende werking. Trump blies uit eerbied voor de overledene zijn persconferentie – doorgaans goed voor fikse uithalen en borstklopperij – af. Hij en andere leiders spraken met respect over Bush sr., die als internationalist te boek staat. Zo huldigde bondskanselier Merkel hem als een van de vaders van de Duitse eenheid.

Bestand in de handelsoorlog

Geen openlijke tirades dus, wel een reeks half-bemoedigende uitkomsten. Verreweg het belangrijkste resultaat is het staakt-het-vuren in de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten. President Trump had gedreigd per 1 januari importtarieven op Chinese goederen in te stellen van 25 procent.

Lees ook deze analyse over de handelsoorlog

In Buenos Aires kwam Trump met de Chinese leider Xi overeen dat gedurende negentig dagen onderhandeld zal worden over een handelsakkoord. De dreiging hangt daarmee nog in de lucht, het conflict is niet opgelost, maar ook niet geëscaleerd. Dat is belangrijk uit economisch oogpunt, maar heeft ook bredere betekenis: de gerenommeerde supermacht en de opkomende macht blijven vooralsnog met elkaar in gesprek.

WTO en klimaat

Positief is ook dat de vergadering werd afgesloten met een gezamenlijke verklaring, doorgaans het enige tastbare resultaat van zo’n bijeenkomst. Na de G7-top in Canada trok een boze Trump na afloop alsnog zijn handtekening onder de slotverklaring in. Het is altijd maar afwachten wat er van zo’n verklaring in praktijk terechtkomt, maar dát er een is, duidt op bereidheid tot internationaal overleg.

Het communiqué, dat deze keer uit 31 punten bestaat, is zoals altijd een compromis. Op uitdrukkelijke wens van de VS wordt protectionisme niet veroordeeld. Trump moest wel accepteren dat de G20 steun uitspreekt voor het op regels gebaseerde multilaterale stelsel, waarvan hij, zoals bekend, geen groot voorstander is. De landen kwamen ook overeen om aan een belangrijk onderdeel van dat stelsel, de Wereldhandelsorganisatie, te zullen sleutelen.

De landen spreken nogmaals hun steun uit voor het klimaatakkoord van Parijs, waar de VS zich uit hebben teruggetrokken. De timing van die herhaalde steunbetuiging is van belang omdat deze zondag in Polen een cruciale klimaattop begint over het verwezenlijken van de doelen die in Parijs zijn afgesproken. De VS herhalen dat ze het akkoord niet steunen, dat ze streven naar economische groei en daarbij dan wel het milieu zullen beschermen.

Zee van Azov ook besproken

Er werd in Argentinië ook gesproken over het snel geëscaleerde conflict tussen Oekraïne en Rusland over de Zee van Azov. Frankrijk en Duitsland spreken al sinds begin vorige week met Oekraïne én Rusland over de crisis. Merkel, die in Argentinië een ontmoeting had met de Russische president Poetin, zei dat ze dat ook blijven doen. De crisis begon op zondag 25 november toen Rusland drie Oekraïense schepen beschoot, opbracht en de bemanning inrekende. Rusland doet alsof de zee een Russische binnenzee is, maar volgens een verdrag uit 2003 hebben beide landen er maritieme rechten.

Het kwam niet tot een uitvoerig gesprek tussen Poetin en Trump, wel hadden de twee kort contact met elkaar. Trump annuleerde de afspraak met het oog op de Russische agressie in de Zee van Azov. Volgens Amerikaanse critici van de president werd het gesprek afgeblazen, omdat vorig bleek dat Trump ook toen hij al presidentskandidaat was nog probeerde zaken te doen met Rusland. Belangrijke twistpunten tussen de twee grootmachten, zoals de ontwikkeling van nieuwe raketten, werden dus niet besproken. Trump wil een cruciaal ontwapeningsverdrag opzeggen omdat Rusland een raket heeft ontwikkeld die onder het verdrag niet is toegestaan.

Bescheiden winst

Het resultaat van Argentinië is bescheiden, maar er was wél overleg. In een tijd dat nationalisme in opmars is, autocraten meer speelruimte claimen en de VS niet langer het leiderschap op zich willen nemen van het democratische Westen, is dat heel wat.

    • Michel Kerres