Wat heeft zich hier afgespeeld?

Niet elk werk kan op een pronkplek in het museum hangen. Wim Pijbes kiest elke maand een stille schat, en volgt daarbij de seizoenen.

Vandaag:

een samenraapsel van alledaagse objecten.

In december is dit een veelgehoorde vraag: wat zullen we een maken dit jaar? Daarbij is de voorpret minstens zo leuk als het resultaat. En wat overblijft, nadat het maal is genuttigd, zien we hier, op dit Tableau Piège, gemaakt door Daniel Spoerri. Vanaf begin jaren zestig maakte hij tientallen van dergelijke tableaux, allemaal even wanordelijk als deze, vervreemdend en herkenbaar tegelijk. Resten van een overvloedig maal. Voor mij heeft zo’n leeggegeten tafel met alleen de resten van een uitbundige maaltijd iets ontroerends. En zeker deze tafel. Wat heeft zich hier afgespeeld? Een volle asbak en een bord; de schrale sporen doen niet direct denken aan een verfijnd gerecht. Kennelijk was er ook genoeg tijd om te roken. Ik tel veertien peuken, eenzaam opgerookt. Of toch niet? Wat verklaart anders die twee schone schoteltjes? Het blijft gissen. Naar kunstwerken kijken is detectivewerk. Maar ik dwaal af.

December wordt de feestmaand genoemd en dit eindejaarsnummer van Het Blad staat vol tips om de feestdagen culinair tot een hoogtepunt te maken. Dit Tableaux Piège, vrij vertaald ‘betrapt schilderij’, biedt ons een blik op de werkelijkheid van velen. Want niet voor iedereen is december zo feestelijk. Nederland telt momenteel naar schatting drie miljoen alleenstaanden en sociologen hebben becijferd dat in 2050 meer dan de helft van de huishoudens in ons land bestaat uit één persoon. Alleen zijn op zich hoeft natuurlijk niet erg te zijn, maar alleen eten is geen feest.

Spoerri toont ons hier de waarheid zoals die is. De waarheid niet als afbeelding, maar de echte waarheid. Met alledaagse objecten uit onze alledaagse werkelijkheid. Voor hem geen olieverf op doek, maar de nuchtere realiteit. Spoerri verzamelde voor zijn tableaus bestaande voorwerpen en verwerkte deze in composities zoals deze. Soms als herinnering aan een maaltijd met vrienden, dan weer als een ogenschijnlijk willekeurig samenraapsel van alledaagse gebruiksvoorwerpen en servies. Hij is een kunstenaar die de wereld ordent en rangschikt zoals hij ’m ziet. En als danser, restauranteigenaar, uit Roemenië gevluchte joodse jongen, artiest en achtentachtig jarige levenskunstenaar weet hij als geen ander wat het is. Om te leven, en mens te zijn, alleen of met z’n allen.

    • Wim Pijbes