G20 ontvangt Saoedische prins met high five én strenge woorden

G20 in Argentinië

Terwijl de wereldleiders afgeschermd van de buitenwereld vergaderden over handel, geopolitiek en vrede, werd in Buenos Aires gedemonstreerd tegen de eerste G20-top in Zuid-Amerika.

De Amerikaanse president Trump en de Japanse premier Abe tijdens het opstellen voor de traditionele groepsfoto.

De Russische president Vladimir Poetin en de omstreden Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman die elkaar lachend en amicaal de hand schudden. De Argentijnse president en G20-gastheer Mauricio Macri die in tranen uitbarst tijdens een culturele avond in het historische theater Colón. En honderdduizenden mensen die protesteren tegen de G20 nu het gastland in een diepe economische crisis gedompeld is.

De G20 is vrijdagochtend van start gegaan, twee dagen lang vergaderen wereldleiders over de geopolitiek, economie en vrede.

Wat te doen met MbS?

Op de eerste dag veroorzaakt de aanwezigheid van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman, die wordt gezien als het brein achter de gruwelijke moord op journalist Jamal Khashoggi, de nodige spanningen. In Europees verband is volgens premier Mark Rutte voorafgaand aan de top in een vergadering afgesproken dat als er gesprekken plaatsvinden met Bin Salman, de afzonderlijke Europese landen zullen blijven aandringen bij de kroonprins op onderzoek naar de moord. Maar vooral dat er ook een onafhankelijke organisatie, zoals de VN, bij betrokken wordt of dat het onderzoek wordt getoetst door de VN. Op beeld en geluidsopnames was te zien hoe de Franse president Macron bin Salman vermanend toesprak, terwijl Poetin de omstreden prins juist joviaal en lachend een ‘high five’ gaf.

Lees ook deze vooruitblik op de G20: wat staat er op het spel?

Nederland heeft volgens Rutte, die als speciale gast van Argentinië aanwezig is op de top, geen afzonderlijke ontmoeting gepland staan met Bin Salman. „Maar je ontloopt zo iemand niet tijdens de top, het blijft toch de leider van Saoedi-Arabië. Kom je hem tegen, dan schud je de hand”, aldus de premier, die MbS op de eerste dag alleen in het voorbijgaan kruiste.

Rutte: „Maar mocht het tijdens deze top toch tot een gesprek komen dan zou ik allereerst het punt van de moord op Khashoggi aankaarten en zoals we hebben afgesproken binnen de EU, invloed aanwenden voor een onafhankelijk en transparant onderzoek”, aldus Rutte.

Handelsoorlog China-VS

Belangrijkste onderwerp dat boven de top hangt, is de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten die al wereldwijd gevolgen heeft. Zaterdag is een diner gepland tussen de presidenten Trump en Xi, maar of daar beweging komt in het ingrijpende conflict tussen beide grootmachten is de grote vraag die veel landen bezig houdt. „Voor Nederland is het oplossen van de handelsoorlog belangrijk, we hebben belang bij stabiele handelsverhoudingen in de wereld. Een derde van onze economie is afhankelijk van handel, je spreekt dan over 2 miljoen banen in Nederland. Het zou mooi zijn als er beweging in de zaak komt, en vooral dat voorkomen wordt dat de handelsoorlog verslechterd”, meent Rutte.

Lees ook deze analyse over het diner tussen Trump en Xi

Demonstraties in de stad

Tijdens de eerste dag van de G20 waren er hevige demonstraties in Buenos Aires. Honderdduizenden tegenstanders van de top trokken het centrum in dat hermetisch is afgesloten van de rest van Buenos Aires en op 5 kilometer afstand ligt van de plek waar de top wordt gehouden. „Ze proberen ons weg te houden van alles zodat de leiders niet zien dat er protesten zijn, maar we zullen van ons laten horen!”, gilt Adriana Vasconcelos, die uit Brazilië is gekomen met een groep anti-G20-demonstranten. „Weg met de G20: praat over armoede en honger in plaats van nog meer kapitalisme en onderdrukking!”, roept ze boos.

De demonstranten hebben zich verzameld rondom het plein voor het Argentijnse congresgebouw terwijl aan weerszijden van het plein enorme stalen platen zijn opgesteld met erachter gepantserde wagens met zwaarbewapende militaire politie en bewakers. „Wij hebben niets aan deze top, we hebben honger!”, zegt Carlos Ortega, een van de leiders van de sociale beweging die meedoet aan de demonstratie. „Er wordt een show opgevoerd voor de buitenwereld, de stad wordt hermetisch afgesloten van de buitenwereld om ons geluid maar niet te laten horen.”

Argentinië maakt sinds 2001 momenteel de zwaarste crisis door, waarbij de peso het afgelopen jaar met meer dan 50 procent kelderde. President Macri zocht steun bij het IMF en sloot een lening van 57 miljard dollar af, wat bij de Argentijnen herinneringen oproept aan de crisis van 2001 toen veel mensen hun baan en spaargeld verloren. Ook in die crisis had het IMF een belangrijke rol.

Moorden op vakbondsleden

De protesten staan ook in het teken van de moord op activisten van werknemersconfederatie (CTEP), de week voorafgaand aan de top. Het vakbondslid Rodolfo Orellana werd doodgeschoten tijdens een landbezetting buiten Buenos Aires, en Marcos Soria werd doodgeschoten in de stad Córdoba. De onderzoeken lopen nog, volgens de anti-G20- en anti-IMF-protestbewegingen zit de politie achter de moorden. „Daarvan krijgen de wereldleiders niets mee. Wij worden monddood gemaakt en tegenstanders worden uitgeschakeld , dat is wat er hier werkelijk aan de hand is!” zegt Ortega fel. De rest van het weekeind zijn er nieuwe demonstraties gepland.

De beveiliging in de stad is optimaal opgevoerd, al het metroverkeer is stilgelegd en het openbare leven ligt stil: veel winkels zijn dicht en president Macri riep de porteños, de inwoners van Buenos Aires op de stad te verlaten. Journalisten worden onder zware beveiliging getransporteerd.

Huilende president Macri

De eerste G20-dag werd vrijdagavond afgesloten met een culturele avond in het unieke Teatro Cólon, de concertzaal waarvan wordt gezegd dat hij de beste akoestiek ter wereld heeft. Na afloop van het unieke optreden, waarbij Argentinië alles uit de kast trok, kon president Macri zijn tranen niet bedwingen. Met zijn hand trots op de borst liet hij het uitbundig applaus van de zaal vol wereldleiders en over zich heen komen. Argentinië mag dan in een crisis zijn, de G20 wordt onder zijn leiding voor het eerst Zuid-Amerika gehouden, wat voor de regio een historische gebeurtenis is.

Ontmoeting Rutte-Erdogan

Premier Mark Rutte sprak voor het eerst sinds de spanningen tussen Nederland en Turkije in maart 2017 met de Turkse president Erdogan. Beide landen proberen de relatie verder te normaliseren. „Dat gaat natuurlijk stap voor stap, eerder was er al een ontmoeting met minister Blok en Turkije en zijn ambassadeurs weer uitgewisseld. Deze ontmoeting tussen mij en Erdogan helpt bij het verder klaren van de lucht. We zijn eenmaal nauwe partners in Europa en binnen de NAVO. Nederland is bovendien de grootste investeerder in Turkije dus de belangen zijn groot. Maar de conflicten waren ook groot”, zegt premier Rutte in een gesprek in Costa Salguero, het centrum aan de rand van Buenos Aires, waar de G20 plaatsvindt.

„We gaan het niet eens worden over wat er destijds heeft plaatsgevonden rondom de komst van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken naar Nederland en haar pogingen om in ons land campagne voor het Turkse referendum te voeren. Wij zien de Turk-Nederlandse gemeenschap als Nederlanders. Dat deze groep speciale interesse in Turkije heeft is prima, we zijn een vrij land, maar het zijn Nederlanders en ik heb bij Erdogan aangedrongen op maximale transparantie, ook rondom zijn plannen voor het opzetten van zondagsscholen in ons land. Of het vertrouwen terugkomt en of Turkije zich er al dan niet iets van aantrekt zal moeten blijken in de toekomst”, zegt Rutte.

Premier Rutte sprak behalve Erdogan vrijdag ook met de premier van Zuid-Afrika en met de Chileense president Sebastián Piñera. „We hebben veel Nederlandse bedrijven die in Chili actief zijn en het land is enorm uitgestrekt en grenst aan veel Zuid-Amerika landen. Hij heeft me ingevoerd over de gebeurtenissen in Latijns-Amerika. Er gebeurt enorm veel in deze regio wat voor Nederland belangrijk is”, zegt Rutte die naar Argentinië kwam vanuit Colombia, waar hij met een delegatie Nederlandse, Curaçaose en Arubaanse ondernemers een bezoek aan het land bracht en ondermeer een kadasterproject bezocht in het kader van het vredesakkoord met de FARC, waar ook Nederland bij betrokken is.

    • Nina Jurna