‘Uit de kast komen’ wordt iets makkelijker

#sorryjohan

Johan Derksen vindt het karakterloos om in de kast te blijven. Het leverde hem veel kritiek op. Feit is wel dat ‘uit de kast komen’ makkelijker wordt.

De Pride at the Beach Parade in het centrum van Zandvoort. Foto Bart Maat / ANP

Johan Derksen, prater van beroep, heeft gesproken. „We moeten ophouden met doen alsof het zo verschrikkelijk moeilijk is om uit de kast te komen. Als je een beetje karakter hebt, kom je daar gewoon voor uit”, zei hij vorige week in borrelpraatprogramma Veronica Inside. Veel lhbt’ers reageerden deze week via Twitter onder de hashtag #sorryjohan over hun moeizame coming-out. „#Sorry Johan dat mijn ma nog steeds niet accepteert dat ik op meisjes val”. „#Sorry Johan dat ik niet meer geholpen werd in een trouwjurken-winkel toen bleek dat ik met een vrouw ging trouwen.”

Minister van Cultuur Ingrid van Engelshoven (D66) wil met Derksen in gesprek over zijn opmerkingen, bleek donderdag. „Hij doet er heel veel mensen pijn mee.” Derksen, vrijdagavond in een nieuwe uitzending: „Als ze me wil spreken, moet ze me bellen.” De coming-out-anekdotes op Twitter deed hij af als „huilverhalen”

Los van de denigrerende etiketten van ‘huilie-huilie’ en ‘karakterloos’ die hij plakt op iedereen die in de kast blijft of moeite heeft eruit te komen: valt er ook iets te zéggen voor een deel van zijn uitspraken? Is het makkelijker nú uit de kast te komen dan, pakweg, een aantal decennia geleden?

„Daar lijkt het wel op”, zegt de vrouw die om haar geaardheid niet werd geholpen in de trouwjurken-winkel. Zij heet Hanneke Felten en houdt zich als onderzoeker bij Movisie bezig met de aanpak van discriminatie en de acceptatie van lhbt’ers. „Er is internet, er is meer tv, en dus zijn er meer rolmodellen voor lhbt-jongeren. Ze kunnen online contact zoeken met anderen die ook in de kast zitten, of eruit zijn. Dat maakt het makkelijker er zelf ook uit te komen.”

Vroeger uit de kast

Onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) uit 2012 laat zien dat homoseksuele mannen en lesbische vrouwen op steeds jongere leeftijd uit de kast komen. „Daaruit kun je afleiden dat het makkelijk is geworden” zegt John de Wit, hoogleraar sociale wetenschappen gericht op gezondheid en welzijn onder homoseksuelen. Zij die geboren zijn in het decennium na de Tweede Wereldoorlog waren meestal zo’n 23 jaar toen ze uit de kast kwamen. Vergelijk dat met hen die geboren zijn rond 1990: die waren meestal een jaar of zeventien. De vervroeging wordt niet veroorzaakt door een vroeger besef van de eigen homoseksualiteit: de leeftijd waarop homoseksuelen zich bewust worden van hun geaardheid, is sinds het einde van de oorlog nauwelijks veranderd – mannen meestal op hun dertiende, vrouwen rond hun vijftiende.

Lees ook: ‘Derksen weet niet hoe diep het verdriet en angst zitten bij lhbt-jongeren’

Onderzoek uit mei 2018 van opnieuw het SCP laat bovendien zien dat Nederlanders door de jaren heen steeds positiever over homoseksualiteit denken. Slechts 3 procent is erop tegen dat homoseksuelen hun leven leiden „zoals zij dat willen”. Twaalf jaar geleden was dat nog 6 procent. En vond in 2006 nog de helft van de Nederlanders openbaar zoenende mannen „aanstootgevend”, nu vindt minder dan eenderde dit.

Maar ‘minder dan eenderde’, 29 procent om precies te zijn, is nog steeds fors. Net zoals het percentage mensen dat zegt te „walgen” van seks tussen homoseksuele mannen met 21 procent nog steeds hoog is; het feit dat in 2006 dat percentage op 34 lag, doet daar niets aan af. Kortom: de cijfers laten zowel een relatieve verbetering zien als een absoluut probleem.

Meer geweld

Dat geldt voor uit de kast komen net zo, zegt Hanneke Felten. „Dat het relatief makkelijker is uit de kast te komen, wil absoluut niet zeggen dat het nu niet meer moeilijk is.” Ben je uit de kast, dan loop je meer kans te worden gepest op school, vertelt ze, meer kans ook het slachtoffer te worden van geweld. Jongeren krijgen bovendien meer mee van dat geweld – ook dáár zorgt het internet voor. Niet voor niets schat één op de vijf middelbare scholieren in dat je tegen „niemand” op school eerlijk kunt vertellen dat je homo of lesbisch bent.

Het idee dat lhbt’ers altijd en overal uit de kast zouden moeten komen, zoals Derksen lijkt te bepleiten, verwerpt Felten. „Jongeren willen in hun eigen tempo bepalen aan wie ze het vertellen, wanneer en hoe. Het kan onveilig zijn, buiten die kast.”

Derksen kan zich dat vermoedelijk nog voorstellen ook. Vorige week zei hij in Veronica Inside: „Ik heb altijd gezegd: als je als voetballer uit de kast komt, heb je geen leven meer.”

Lees ook de column van Hugo Camps over Derksen: John en Johan
    • Ingmar Vriesema