Deze ouders laten hun kinderen niet in Sinterklaas geloven

Niet geloven Ook in ‘ongelovige’ gezinnen wordt uitbundig Sinterklaas gevierd.

De dochter van Afke van het Meer (48) brulde op haar vierde de hele dorpsstraat bij elkaar. Tijdens de intocht in Baarn stond ze doodsangsten uit – vooral voor Sinterklaas. En toen kort daarna de ontmoeting met haar idool, tekenfilmfiguur ‘Dora’, ook uitmondde in een mislukking, besloot haar moeder haar „de waarheid” op te biechten. „Haar hele bed staat vol met knuffels, maar zodra iemand een verkleedpak aantrekt, raakt ze in paniek.”

Haar dochter wist dus al op haar vierde dat Sinterklaas een verklede man is – dat het net zo goed haar eigen vader met baard en mijter kan zijn. Afke van het Meer geeft toe dat zij niet heel hard voor de illusie heeft gevochten: „Ik ben zelf als de dood voor clowns. Mij krijg je met geen stok een circustent binnen.”

Hoeveel kinderen in Nederland in Sinterklaas geloven weten we niet. Gaan we af op de kijkcijfers van Het Sinterklaasjournaal (gemiddeld ruim 925.000 kijkers) – dat volledig in het teken van de illusie staat – dan lijkt dat geloof voor veel jonge kinderen de norm.

Wie zijn de ouders die daarvan afwijken? Die ervoor kiezen hun kinderen van jongs af te vertellen dat het om een spel of een theaterstuk (hun woorden) gaat? Drie moeders willen wel uitleggen waarom – met één belangrijk voorbehoud: noem hen geen ‘Sinterklaasontkenners’ of hardnekkige activisten. Hun gezin viert Sinterklaas net zo uitbundig als de rest. Met cadeaus, met liedjes, met pepernoten en bij één van hen wordt er zelfs keihard op de deur gebonsd. „Het enige verschil is dat mijn kinderen nu al weten dat de cadeautjes gewoon van ons komen.”

Ze vertelden hun drie zoons dat Sinterklaas een spel is

Voor Marja Odijk (62) was het een schok toen ze op haar zevende ontdekte dat haar ouders al die jaren tegen haar „gelogen” hadden. „Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen tegen mijn eigen kinderen zo’n verhaal op te hangen.” Haar man was het daarmee eens, dus vertelden ze hun drie zoons dat Sinterklaas een spel is. Odijk: „,Net als een boek kun je erin opgaan, maar zodra je het dichtslaat is het voor iedereen duidelijk dat het verzonnen is.”

Hoewel ze niet denkt dat liegen over Sinterklaas voor kinderen per definitie schadelijk is – kreeg haar vertrouwen destijds wel een deuk. „Het voelde alsof ik te min was om eerlijk tegen te zijn.” Marja Odijk voedde haar kinderen op met het voornemen om zo open en eerlijk mogelijk te zijn. „Misschien was het ook de tijdsgeest wel”, zegt ze – haar drie zoons zijn van begin jaren tachtig. „Het overheersende idee was: kinderen zijn gelijken, we namen ze heel serieus. We overlegden veel én legden veel uit.”

Weinig vreugdevols

Ook voor de andere twee moeders geldt dat zij zich „niet goed voelen” bij het in stand houden van „een leugen”. En dat houdt in dat zij op lastige vragen een eerlijk antwoord geven – maar ook actief de mythe ontkrachten. Voor Saskia van Gent (42), moeder van een dochter van 7 en een zoon van 5, ligt het onderwerp gevoelig omdat haar vader stevig kon liegen, en zij zich daar al op jonge leeftijd bewust van was. „Pas op mijn drieëntwintigste had ik het lef daar wat van te zeggen. Waarom alles mooier voorspiegelen dan het is?” Afke van het Meer had een zus die als kind glashard kon liegen – „waar ik dan vaak de dupe van werd.”

Al spelen op de achtergrond zo nu en dan nog andere Sinterklaastrauma’s mee. Saskia van Gent herinnert zich van Sinterklaas weinig vreugdevols – zij kreeg ooit „voor straf” een zak zout in haar schoen. Tel daarbij op dat haar man drie jaar geleden zijn baan verloor – precies voor de feestdagen. Toen hun dochter vroeg waarom Sinterklaas wél alle wensen van vriendinnetjes in vervulling liet gaan, gaf dat de doorslag haar het hele verhaal op te biechten. Van Gent: „Hoe moest ik anders uitleggen dat wij dat jaar geen dure cadeaus konden kopen?”

In de drie gezinnen werd afgesproken dat hun kinderen geen andere kinderen van het geloof zouden brengen. Volgens Saskia van Gent heeft dat nooit voor problemen gezorgd. Zij wonen in een gereformeerde gemeente. „Mijn kinderen zijn gewend dat de één wel en de ander niet gelooft. Voor Sinterklaas gold hetzelfde principe.” Marja Odijk heeft het voor dit artikel nog even bij haar kinderen nagevraagd: „Mijn zoons hebben er nauwelijks bij stilgestaan. De wetenschap deed niets af aan hun plezier. Ik ben benieuwd welke keuze ze straks bij hun eigen kinderen maken.”

Overigens is de kinderfantasie standvastig, zo blijkt – of je nu wel of niet over het bestaan van Sinterklaas vertelt: op dringend verzoek van haar zoon zet Saskia van Gent de hele decembermaand het zolderraam open. Dan kunnen de Pieten ’s nachts de schoenen vullen. En als de dochter van Afke van het Meer haar schoen zet, zingt ze niet. Maar wie goed luistert onderaan de trap, hoort haar in de badkamer zachtjes Sinterklaasliedjes neuriën.

    • Lineke Nieber