Ben je schuldig als je vreemdgaat?

Series Drie Netflix-series behandelen het thema ontrouw in een relatie. De hoofdpersonen gaan er op totaal verschillende manieren mee om.

In Doctor Foster is de man Simon Foster niet schuldbewust over zijn vreemdgaan. „We zijn allemaal beesten”, roept hij zijn vrouw Gemma toe.

‘Wat?” „Nee, het is goed.” „Goed? Het moet toch wel beter zijn dan… goed?” Stomende seks hebben hoofdrolspelers Joy (Toni Collette) en Alan (Steven Mackintosh) bepaald niet in de nieuwe Netflix-serie Wanderlust. Integendeel. Het wil niet meer en dus maakt dit al jaren getrouwde stel een besluit: voortaan hebben ze geen seks meer met elkaar, wel met anderen én ze blijven gelukkig getrouwd. „Voor één keer in ons leven kunnen we doen wat we maar willen, zonder ons er schuldig over te voelen of onszelf te straffen”, zegt een emotionele Joy. Na enige scepsis stemt Alan toe. „Het is het verschil tussen een snack en een maaltijd”, concludeert hij opgewekt. „De volledige maaltijd hebben we nog altijd thuis.”

A recipe for disaster? Wie wil weten hoe het afloopt met dit experiment van Joy en Alan zal de rest van deze zesdelige serie moeten kijken.

Feit is dat in Wanderlust een eeuwenoud thema wordt aangekaart: ontrouw. Op Netflix zijn nog twee langlopende series over dit onderwerp te vinden – The Affair en Doctor Foster. Maar in tegenstelling tot Joy en Alan zijn de hoofdpersonen van die series niet in staat om op een ‘redelijke manier’ over hun relatieproblemen te praten. Begrijpelijk, voor wie het dit jaar verschenen boek Liefde in verhouding: een nieuw perspectief op trouw en ontrouw van relatietherapeut Esther Perel heeft gelezen. Ontrouw wordt volgens haar nog altijd gezien als een symptoom van een misgelopen relatie. „Als je thuis alles hebt wat je nodig hebt, zou er geen reden hoeven zijn om buiten de deur te kijken”, zei ze eerder dit jaar in een interview met NRC. Gebeurt dit wel, dan is „de trouwe partner in deze opvatting de volwassen, toegewijde, realistische van de twee; degene die van het rechte pad af gaat is zelfzuchtig, onvolwassen en heeft geen zelfbeheersing.”

Precies die tweedeling zien we terug in zowel The Affair als Doctor Foster. In The Affair, waarvan inmiddels drie seizoenen uit zijn, duikt hoofdrolspeler Noah Solloway (Dominic West) het bed in met serveerster Allison. Deze worstelende schrijver, al jaren gelukkig getrouwd en vader van vier kinderen, weet de verleiding niet te weerstaan. Tot zijn eigen teleurstelling want, zo reflecteert hij in de eerste aflevering: „Ik vond het fijn om getrouwd te zijn. Ik was rusteloos, maar alle mannen zijn rusteloos (…) Als een andere man klaagde over zijn vrouw dacht ik dat die kerel een foute keuze had gemaakt.”

Noah beschouwt zichzelf niet als zo’n soort man. Nee, hij wil de volwassen, toegewijde partner zijn. Dat hij dit niet kan waarmaken en uiteindelijk door zijn vrouw en omgeving wordt beschouwd als een onverantwoordelijke narcist, kan hij maar moeilijk verkroppen.

Lees ook het hele interview met Esther Perel: ‘Je moet bijna wel vreemdgaan’

Een stuk minder schuldbewust is Simon Foster (Bertie Carvel). In de BBC-serie Doctor Foster speelt hij de overspelige echtgenoot van huisarts Gemma Foster (Suranne Jones). Zijn affaire met de 23-jarige dochter van een zakenpartner weet hij jarenlang te verzwijgen. Als zijn vrouw hem er uiteindelijk mee confronteert, slingert hij haar naar het hoofd: „We zijn allemaal beesten. Soms kunnen we onszelf gewoon niet beheersen. We worden verliefd en hebben seks met de verkeerde mensen. En ik heb er genoeg van om steeds ‘sorry’ te zeggen.”

Hoe beheersbaar zijn emoties als lust en verlangen? Wanneer ben je trouw aan de ander maar ontrouw aan jezelf? Volgens relatietherapeut Perel is het onterecht om complexe emoties als liefde en verlangen te stoppen in eenvoudige categorieën van ‘goed’ en ‘slecht’, ‘slachtoffer’ en ‘dader’. Een buitenechtelijke verhouding is een vorm van zelfontdekking, een zoektocht naar een nieuwe of verloren identiteit. „We zijn niet zozeer op zoek naar een andere geliefde als wel naar een andere versie van onszelf. En het is dikwijls niet onze partner die we willen verlaten, maar wie we geworden zijn”, aldus Perel.

Kijk naar de series op Netflix, en deze stelling wordt bevestigd. Wie Wanderlust uitkijkt, komt erachter dat Joy niet simpelweg haar lustgevoelens voor haar echtgenoot kwijt is. Een diepliggend trauma blijkt de bron van haar vluchtgedrag: seks is voor haar een manier om emotionele pijn uit de weg te gaan.

En Noah uit The Affair voelt zich na zijn scheiding al snel gevangen in de nieuwe relatie. Hij worstelt met de vraag wat ‘een man moet zijn’ en verzucht in een therapiesessie: „De geschiedenis vereert een bepaald type man. Jefferson, Hamilton. Picasso, Hemingway, ze gingen allemaal vreemd. Het is alsof ze dit rauwe verlangen hadden om te pakken wat ze pakken konden, waardoor ze bijzonder werden.” Noah wil, net als Hemingway, een groots schrijver worden. Maar hij wil óók de deugdzame echtgenoot zijn. Is beide mogelijk?

Het lukt Simon uit Doctor Foster in ieder geval niet. Hij houdt van zijn perfecte vrouw Gemma, maar kampt met een minderwaardigheidscomplex. Ter compensatie hunkert hij naar de aandacht van andere vrouwen. En ook Gemma, aanvankelijk de ‘toegewijde echtgenote’, verandert in een ziedend monster, en verleidt de buurman, nadat de ontrouw van haar man is bewezen.

De opoffering, het gevoel een nietsbetekenend wezen te zijn, het idee je potentie niet te kunnen vervullen. Het ligt ten grondslag aan de overspelige verlangens van alle hoofdpersonen in deze tv-series. Allemaal willen ze iemand anders zijn. Met name Wanderlust is wat dat betreft vooruitstrevend: zowel Joy als Alan durft verborgen verlangens eerlijk te uiten. Niemand is daar de ‘goede’ of ‘slechte’ echtgenoot. Dat is een vorm van vrijheid die in veel huwelijken niet voorkomt. Maar of het ook goed afloopt?

Wanderlust, The Affair en Doctor Foster zijn te zien op Netflix.
    • Rosan Hollak