‘Inlijving ProRail levert onwerkbare situaties op’

Spoor Het wetsvoorstel om ProRail in te lijven bij het ministerie stuit op grote bezwaren van NS, andere vervoerders en reizigersorganisaties. Zij willen opschorting van het plan.

ProRail is onder andere verantwoordelijk voor de aanleg en het onderhoud van spoorwegen. Foto Lex van Lieshout/ANP

Het inlijven van ProRail bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat maakt het spoorvervoer duurder, is slecht voor de reizigers en gaat ten koste van punctualiteit en dienstverlening. Dat stellen de reizigers- en goederenvervoerders in een gezamenlijke brief aan verantwoordelijk staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66).

Zij reageren daarmee op een in oktober gepubliceerd wetsvoorstel dat inlijving van ProRail bij het ministerie mogelijk moet maken. Dat is afgesproken in het regeerakkoord en moet nog deze kabinetsperiode een feit zijn.

Maar uit de reacties blijkt dat de staatssecretaris geen draagvlak heeft gevonden bij de vervoersbedrijven, reizigersverenigingen, FNV Spoor en werkgeversorganisatie VNO-NCW. Zij noemen het wetsvoorstel ondoordacht, overhaast en in de praktijk onwerkbaar. Dat beeld volgt ook uit de stukken die NRC verkreeg met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). In een belangrijke uitspraak bepaalde de rechter begin september dat overleg tussen het ministerie en ProRail over de omvorming tot een zelfstandig bestuursorgaan (zbo) moet worden vrijgegeven omdat de partijen verschillende, conflicterende belangen hebben.

NS en de reizigers hebben bij eerdere door de politiek opgelegde spoor-reorganisaties „duur leergeld betaald”, schrijft NS in haar reactie. „Punctualiteit en prestaties kwamen onder druk te staan.”

Consequenties

In een gezamenlijke verklaring waarschuwen de vervoerders voor onwerkbare situaties. ProRail valt straks onder het bestuursrecht. Omwonenden kunnen dan bezwaar maken tegen het rijden van treinen. „Dan wordt het praktisch onmogelijk om nieuwe dienstregelingen te maken.”

Bovendien, ProRail krijgt straks, als bestuursrechtelijke organisatie te maken met hogere btw-tarieven. De staatssecretaris wil in de wet vastleggen dat ProRail die extra kosten niet mag doorberekenen in de gebruikersvergoeding. Maar hoe dat geregeld wordt, is niet duidelijk.

Lees ook:ProRail mag onder hoede komen van ministerie

Het is ook onduidelijk of de Europese Commissie akkoord gaat met het inlijven van ProRail. In oktober liet Van Veldhoven de Tweede Kamer nog weten dat zij in overleg met Brussel duidelijk heeft kunnen maken dat de onafhankelijkheid van ProRail als spoorinfrabeheerder overeind blijft. En dat de manier waarop ProRail financieel gecompenseerd wordt, geen ongeoorloofde staatssteun betreft. Maar de vervoerbedrijven willen dat zwart op wit zien.

De vervoersbedrijven roepen de staatssecretaris op om de wet alsnog af te blazen of minder ingrijpende varianten te overwegen.

Volgens een woordvoerder van Van Veldhoven worden de commentaren meegenomen in de verdere uitwerking van de wet.

    • Jos Verlaan