Er moet een idee zitten achter lichaamshaar

Lichaamshaar Volledig glad is taboe, de man moet eruitzien of hij zijn mannelijkheid beteugelt. Warna Oosterbaan knipt, scheert en trimt met een nieuw Philips-apparaat.

Foto Getty Images

Het nieuwe scheerapparaat van Philips heet Oneblade, een tartende verwijzing naar de concurrentie die met 3, 4 of 5 mesjes is uitgerust. Het apparaat kan met zijn ene blad knippen, trimmen én scheren. Wat bijzonder is, want zo’n blad bestond nog niet. Toch leert al een korte kennismaking met de Oneblade dat elke threeblade beter scheert. Wat de vraag oproept waarom er dan zo nodig een Oneblade moest komen.

Om dat te begrijpen moeten we ons verdiepen in de culturele expressie van een onontkoombare lichaamsfunctie: haargroei. Toen acteur Burt Reynolds op 6 september van dit jaar overleed, stierf er nóg iets: wuivend borsthaar. Op de beroemde blootfoto van Reynolds in Cosmopolitan uit 1972 was vooral uitbundige beharing te zien: snor, borst, armen, benen, buik, schaamstreek. Dat werd toen aantrekkelijk gevonden.

Sinds die tijd is er sprake van een geleidelijke terugtrekking van de haargrens. De snor is vrijwel uit het openbare leven verdwenen, borsthaar zie je steeds minder en wielrenners zijn niet meer de enige mannen die hun benen scheren. Ook de schaamstreek moet het met steeds minder haar stellen.

De foto van Burt Reynolds in Cosmopolitan uit 1972. Foto Flickr

Over de oorzaken van deze trend valt naar hartelust te speculeren. Misschien is het een kwestie van verzakelijking. Overvloedige beharing past slecht bij gladde praatjes, dat voelt de in blauwe pakken en witte overhemden gestoken Zuidas-elite haarfijn aan. In de politiek is het al niet veel anders, ook daar domineert het gladgeschoren gelaat. De morsige verschijning van VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff is een welkome uitzondering.

Dierlijkheid

Maar misschien is het iets anders, en past die mannelijke gladheid in de langdurige ontwikkeling naar gelijkheid van de seksen. Een lichte feminisering van het mannelijk uiterlijk is daarmee in overeenstemming. Het brute en het uitgesproken masculiene heeft sinds #MeToo toch al een slechte pers en accentuering van typisch mannelijke eigenschappen als beharing is daarom niet en vogue. Zie de slordige stoppelbaard van Harvey Weinstein, die nu vooral afgrijzen wekt.

Klaas Dijkhof, de morsige uitzondering in de politiek. Foto Lex van Lieshout/ANP

De recente opkomst van de Nieuwe Baard, het onderscheidingsteken van de hipster, lijkt met deze ontwikkeling in tegenspraak, maar dat is maar schijn. Wat de nieuwe baard laat zien is dat beharing geaccepteerd wordt, mits die niet het product is van verwaarlozing of gemakzucht. Er moet een idee achter zitten. Datzelfde geldt inmiddels voor mannelijk borsthaar, schaamhaar en beenhaar. Volledige gladheid is taboe, maar woest haar dat alle kanten opkrult is dat evenzeer. Haar dat aandacht krijgt, haar waarnaar omgekeken wordt, dat wordt op prijs gesteld. Het zijn tekenen van zorgvuldigheid en zorgzaamheid. Tegelijkertijd blijft er die hint naar een diep weggeborgen kracht, naar dierlijkheid misschien wel. Beteugelde mannelijkheid, het klinkt even modern als begerenswaardig.

Lees ook: De mannelijke mythe: ik word hard dus ik ben

Intussen staart die moderne man ’s ochtends in de spiegel en beseft dat zijn vertrouwde scheermes hem niet gaat helpen in dit psycho-sociale mijnenveld. Hij zou iets moeten hebben dat het lichaamshaar niet verwijdert, maar op een gecontroleerde wijze inkort.

Zoiets als de Oneblade van Philips bijvoorbeeld. Het is een apparaat dat eruitziet als een traditioneel scheermes, maar dan met een dik handvat. Het blad bevat geen mes, maar is een fijne tondeuse. Aan de boven- en onderkant van het blad bevindt zich een rij heen en weer bewegende tandjes die elke haar waarin ze grijpen afknippen. Met vier bijgeleverde opzetstukjes kun je kiezen op welke lengte het haar wordt ingekort. In het handvat zit een elektromotortje dat met oplaadbare batterijen van energie wordt voorzien.

Dat is allemaal niet nieuw, maar de Philips komt met een paar bijzonderheden. De eerste is dat je met deze tondeuse ook kunt scheren. Zonder opzetstukjes zit de tondeuse dicht op de huid, maar het blad houdt de tandjes plat en voorkomt dat ze in de wang happen.

De tweede is dat je ’m ook onder de douche kunt gebruiken. Dat heeft als voordeel dat het afgeknipte haar in het doucheputje verdwijnt. Mits je de boel een beetje bijhoudt, een verwaarloosde torso leidt tot verstoppingen. De derde is dat de scheerkop vervangbaar is. In feite verwissel je dan het blad met de tandjes. Een nieuwe kost ongeveer 15 euro.

Als tondeuse werkt de Oneblade prima. Maar hoe scheert hij? Matig. Wie zijn gezicht glad wil, is met een gewoon scheermes beter af. Voor het bijtrimmen van een paar millimeter haar is hij prima. Een uitkomst voor hipsters en andere mannen die diep in zich een Burt Reynolds weten. Of anders een Klaas Dijkhoff.

    • Warna Oosterbaan