DNB-directeur: ‘Als ik een boef was, zou ik me rot lachen’

Banken

De ‘mindset’ bij de top van banken wat betreft witwassen gaat vooruit. Toch ziet DNB nog te vaak dat zaken niet op orde zijn.

Het hoofdkantoor van Deutsche Bank is doorzocht door de politie. Foto Reuters/Kai Pfaffenbach

De timing van directeur Frank Elderson van De Nederlandsche Bank (DNB) kon haast niet beter. „Als ik een boef was, zou ik me rot lachen”, zei Elderson donderdag bij een toelichting op de manier waarop in Europa het toezicht ter voorkoming van witwassen is geregeld. Zojuist was in Frankfurt de politie het kolossale hoofdkantoor van Deutsche Bank binnengevallen. Onlangs raakten de grootste Deense en Nederlandse banken – Danske en ING – vanwege witwaspraktijken schandalen in opspraak, donderdag was de beurt aan de grootste Duitse bank.

De inval bleek onderdeel van een grootschalig onderzoek naar witwaspraktijken bij Deutsche, waaraan 170 rechercheurs en belastinginspecteurs meewerken. Het komt voort uit de Panama Papers: het datalek waardoor in 2016 grootschalige witwaspraktijken en belastingontduiking naar buiten kwamen.

Volgens de aanklagers heeft de bank meer dan negenhonderd klanten geholpen met het opzetten van offshore-bedrijven, onder meer op de Britse Maagdeneilanden. Klanten konden zo honderden miljoenen aan illegaal verkregen geld wegsluizen.

De naam van Deutsche viel onlangs al herhaaldelijk in de grote witwaszaak rondom Danske Bank, waarbij voor zo’n 200 miljard euro aan verdachte betalingen via Estland wordt onderzocht.

Europese aanpak witwassen

In september kocht ING voor 775 miljoen euro strafvervolging af vanwege structurele overtreding van de antiwitwaswetgeving. Van 2010 tot en met 2016 was de interne organisatie er zo slecht op orde dat criminele klanten hun miljoenen „nagenoeg ongestoord” konden witwassen. DNB legde ING twee keer een ‘maatregel’ op vanwege die zwakke interne controles, maar wist daarmee het witwasschandaal niet te voorkomen. Na de recordboete voor ING klonk ook kritiek op DNB. Zo zei hoogleraar Harold Benink van Tilburg University dat de toezichthouder „niet voldoende” had doorgepakt.

Onder anderen oud-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem vepleitte al een Europese toezichthouder voor bestrijding van witwassen. DNB-directeur Elderson toonde zich donderdag ook voorstander van een Europese aanpak. De wijze waarop de landelijke toezichthouders nu opereren, noemde hij „provinciaals”. „Het wordt de hoogste tijd om na te denken hoe we dit naar een internationaal, Europees niveau kunnen brengen.”

Sinds 2014 legde DNB Nederlandse banken 17 keer maatregelen op vanwege slechte naleving van de anti-witwaswet. Elderson zei donderdag dat hij inmiddels wel een „mindset”-verandering ziet bij de top van banken en dat meer verdachte transacties worden gemeld. Desondanks is het nog „te vaak niet op orde”.

    • Camil Driessen