Opinie

Zelfmoorden? Onduidelijkheid ontneemt boer perspectief

Depressie In onze buurlanden is het aantal zelfdodingen onder boeren hoog, ook hier zijn zorgen. , wier partner een melkveebedrijf heeft, kent de wanhoop. ‘Geef de boer duidelijkheid’.

In de ons omringende landen is het aantal zelfmoorden onder boeren hoger dan in andere beroepen. Hoewel hier suïcide niet per beroep wordt geregistreerd, zijn er aanwijzingen dat het probleem hier ook speelt.

Onlangs heeft minister Schouten (Landbouw, ChristenUnie) een landelijke oproep gedaan om alert te zijn op suïcidegevaar bij boeren. Daarin noemt ze maatregelen die het aantal depressies en zelfmoorden bij boeren terug zouden moeten dringen. Zogeheten erfbetreders, zoals een veearts, worden geschoold om alert te zijn op de signalen die zouden kunnen wijzen op depressie en risico op suïcide. De minister overweegt een meldpunt in te stellen waar deze betrokkenen hun zorgen kunnen uiten.

Het probleem zou veroorzaakt worden door strenge regelgeving, eenzaamheid en financiële zorgen. Ik vraag het me af. Heeft minister Schouten wel in de gaten wat de echte oorzaak is?

Sowieso wordt het probleem niet opgelost door verwijzing naar een meldpunt, het geven van scholing en erfbetreders die aan de bel trekken.

Je kunt geen ontslag nemen

Ik heb altijd geleerd dat je een probleem oplost door de oorzaak ervan aan te pakken. Niet door zogenaamde oplossingen in het leven te roepen, die slechts de gevolgen proberen te voorkomen. Brandjes blussen noem ik dat.

Boer zijn is geen beroep of vak, het is wat je bent en wie je bent, iets wat je vol passie en overtuiging doet. Het is je bestaan en als je bestaan onzeker is, dan is dat voor boeren heel erg moeilijk. Het is geen kwestie van een andere baan zoeken. Het is je hele leven, je toekomst, je herinneringen maar vooral je identiteit die afbrokkelt. Een koeienboer zonder koeien is voor zijn gevoel geen boer meer, evenals een varkensboer zonder varkens. Deze boeren raken hun eigen identiteit kwijt en ze weten niet meer wie ze zijn, waar ze voor staan en wat het leven dan nog voorstelt.

Maar wélke vloer moet er dan in de stallen?

Milieueisen worden strenger. In ons geval betekent dit bijvoorbeeld dat de vloer van onze stallen emissiearm moet worden, wat ook financiële lasten met zich mee gaat brengen. Goedkoop is dit niet en van sommige vloeren is de effectiviteit nog altijd niet bewezen. Maar het moet wel.

Zit er nog asbest op de stallen? Ook voor 2024 moet dat allemaal verwijderd en vervangen zijn. Dan hebben we het ook nog over de fosfaatregelgeving, een onderwerp wat bij ons boeren dagelijks de revue passeert. Op dit moment komen de kosten ongeveer uit op 10.000 euro per dier.

Kunnen wij dit betalen? Hoe gaan wij dit betalen? Of gaan we toch dieren naar de slacht brengen? Wat zijn de (financiële of wettelijke) gevolgen als we niet aan de norm kunnen voldoen? Dagelijkse vraagstukken die ons, koeienboeren, door het hoofd spoken. Dat deze wetgeving er is, dat is één, maar het is vooral de onduidelijkheid die er heerst waardoor het ons, financieel en psychisch, zo lastig gemaakt wordt.

Beangstigend eensluidende antwoorden

Onlangs was ik aanwezig op de CRV Boerindag, een dagje uit voor boerinnen waarin workshops en lezingen gegeven worden over koeien en waar je gezellig kunt keuvelen over koetjes en kalfjes met andere hardwerkende vrouwen, die mogelijk ook suïcidaal zijn, maar dat weet je niet.

Tijdens een van die workshops werd ons gevraagd om drie vragen te beantwoorden. Wat is het probleem? Wat doet dit met je? En wat is je verzoek? De antwoorden op deze vragen waren akelig eensluidend. Onduidelijkheid over regelgeving stond met stip op 1, met als gevolg onzekerheid, terughoudendheid, angst voor de toekomst. Kijkend naar het probleem dat minister Schouten schetst en de resultaten van de workshop, lijkt me de oplossing toch relatief eenvoudig: geef duidelijkheid.

Alle maatregelen, wetten en eisen die aan ons gesteld worden zijn op een of ander vlak onduidelijk. Het is niet zo dat we het nut van deze maatregelen niet inzien of hier niet aan willen voldoen, maar achter de invulling van elke maatregel staat een groot vraagteken. Dit weerhoudt ons ervan investeringen te doen in verband met milieueisen, omdat we niet zeker weten dat we dan wel de juiste vloer in de stal hebben. En deze vloeren haal je niet even bij de bouwmarkt.

Een deel van de stal staat leeg

De stal die je jaren geleden nieuw gebouwd hebt, met het oog op de toekomst, staat voor een kwart of soms meer leeg. Ongewenst, maar om deze te vullen moeten we fosfaatrechten aanschaffen, dus laat maar leeg want financieel is het niet haalbaar momenteel. Dit betekent ook dat je de gemaakte kosten voor de stal niet terug kunt verdienen. En elke keer als je als boer die deels lege stal ziet, voel je de onzekerheid, je had mooie plannen, maar je weet nooit wanneer je het goed (genoeg) doet en of je deze plannen ooit kan gaan realiseren… dat geeft veel stress, spanning en frustratie.

Ik werk nog drie dagen per week buitenshuis, als docent. Op het dak van ons gebouw staat de slogan ‘Dare to dream’ en een van de uitspraken die hierbij hoort is ‘iedereen recht op uitzicht’. Dat is wat we de toekomstige generatie mee willen geven. Maar voor ons is er al bijna geen ‘dare to dream’ meer, door de onduidelijkheid die er op bijna alle fronten heerst. Men zegt dan ‘ondernemer zijn is risico’s nemen, daar kies je voor’. Wij kiezen niet voor de regels, al zijn sommige noodzakelijk, maar we kiezen zeker niet voor ‘uitzicht op onzekerheid’.

Ik pleit niet voor afschaffing van regels, maar ik doe een verzoek aan minister Schouten om binnen afzienbare tijd duidelijkheid te verschaffen, over regelgeving en (financiële) gevolgen van regelgeving, zodat wij verder kunnen en weer kunnen dromen. Ga geen brandjes blussen, maar onderneem gericht actie tegen het probleem.

En daarmee denk ik dat een deel, al is het misschien een klein deel, van het risico op suïcide onder boeren af kan nemen.

Praten over zelfdoding kan bij hulp- en preventielijn ‘Zelfmoord? Praat erover’. Telefoon 0900-0113 of 113.nl

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.