René Barendse teelt medicinale wiet om de pijn aan zijn rug en benen te verminderen.

David van Dam

Waarom René vervolgd wil worden voor zijn wietteelt

Medicinale wiet

René Barendse uit Naaldwijk wil duidelijkheid van Justitie: mag hij voor de pijn in zijn rug en benen wietplanten telen of niet? „Met die vijf planten ben ik gered.”

„Ze staan er.” René Barendse (43) was vorig jaar nog maar één dag op vakantie toen hij werd gebeld. Het was de buurman, die had beloofd om op zijn planten te passen.

De politie stond voor de deur, om de vijf wietplanten die Barendse in een kas in zijn tuin in Naaldwijk kweekte, mee te nemen.

Normaal loopt zo’n inbeslagname geruisloos af; de planten worden vernietigd, de eigenaar niet vervolgd. Maar vrijdag staat Barendse wel voor de rechter. Op eigen verzoek.

Slachtoffer en dader

Het is 2002 als René Barendse een zeurende pijn voelt. Doordringend, als een zere kies, alleen dan in zijn rug en benen. Waar het vandaan komt, weet hij niet. Wel weet hij dat hij zijn werk als uitvoerder bij Dura Vermeer moet neerleggen. „Deed ik eerst bouwprojecten op en rondom Schiphol, lag ik nu bij mijn ouders op de bank te kermen van de pijn.”

Artsen hebben geen idee wat de tuinderszoon mankeert. Een alternatieve therapie biedt een beetje soelaas, maar pas als Barendse in 2013 cannabis ontdekt, is de pijn weer draaglijk. Een paar druppels wietolie, geëxtraheerd uit vijf plantjes die in zijn tuin staan, zijn voldoende. „Ik kon eindelijk weer eens aan iets anders denken dan aan die pijn.”

Klein detail: wietteelt is verboden, in het algemeen. De zaak rondom René Barendse legt namelijk een grijs gebied bloot in het Nederlandse gedoogbeleid. Ten onrechte wordt aangenomen dat het hebben van maximaal vijf cannabisplantjes is toegestaan. De Opiumwet stelt dat ‘niet bedrijfsmatige teelt van een geringe hoeveelheid voor eigen gebruik’ bij de opsporing géén prioriteit heeft.

De politie jaagt dus niet actief op thuistelers, maar een klacht van een buurman wegens een kruidige geur kan al aanleiding zijn voor een politiebezoekje.

De afhandeling verloopt altijd via een vast patroon: aan de eigenaar wordt gevraagd of hij afstand doet van de planten. Maar Barendse deed dat niet en kreeg daarom proces-verbaal opgemaakt. Het Openbaar Ministerie (OM) seponeerde vervolgens, want voor vijf plantjes komt geen officier van justitie uit bed; hennepteelt wordt pas interessant als het in de honderden of duizenden planten loopt. Barendse: „Dus sta je in je hemd. Je kunt je als medicinale thuisteler niet verdedigen omdat de mogelijkheid tot vervolging is afgenomen. En dan kan de politie over twee maanden wéér aanbellen.”

Hij wil duidelijkheid en bedenkt een slimmigheidje. Met een artikel 12-procedure kan het OM gedwongen worden alsnog tot vervolging over te gaan. „Ik heb daarin gevraagd om als slachtoffer – want zo voel ik me – de dader te laten vervolgen. En dat ben ik óók.” Het gerechtshof in Den Haag bepaalde in mei dat het OM de thuisteler inderdaad moet vervolgen. „Ik wil gewoon van de rechter weten of ik die plantjes mag hebben.”

Lees ook: Wiet-experiment nu al onzeker door toenemende twijfel

Dure mediwiet

De zaak van Barendse staat niet op zichzelf. Cannabis wordt steeds vaker medicinale kwaliteiten toegedicht bij bijvoorbeeld de behandeling van reuma en epilepsie. En ziekenhuizen en huisartsen zien in cannabis vaak een laatste oplossing. Niet zelden raadt een pijnpoli het aan om klachten te verminderen. Volgens de Stichting Farmaceutische Kengetallen werd legale wiet in 2017 vijftigduizend keer verstrekt.

In Canada is wiet sinds oktober gelegaliseerd

De medicinale teelt in Nederland is beperkt tot één teler: het bedrijf Bedrocan. Maar sinds de zorgverzekeraars vorig jaar stopten met het vergoeden van medicinale wiet is het middel voor veel patiënten te duur geworden. Barendse: „Ik gebruik 3 tot 5 gram per dag, dat zou me zo’n tien- tot vijftienduizend euro per jaar kosten. Da’s veel voor iemand in de bijstand.”

Naar de coffeeshop gaan is daarom ook geen optie, zeker niet omdat nooit duidelijk is of wel of geen bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt. En zo wordt thuiskweek een levensvatbaar doch illegaal alternatief. „Ik ben nu maar een paar euro kwijt aan zaadjes.”

Soms uitzonderingen

Terwijl de wet de thuisteelt verbiedt, worden er soms uitzonderingen gemaakt voor medicinale thuistelers. In 2009 bepaalde de Hoge Raad bijvoorbeeld dat MS-patiënt Wim Moorlag niet veroordeeld hoefde te worden voor thuisteelt. En vorig jaar oordeelde een rechter dat Rudolf Hillebrand in zijn huis in Amsterdam wiet mag kweken om zijn aidsmedicatie binnen te houden.

De burgemeester in Tilburg nam twee jaar geleden zelf het initiatief: medicinale thuiskweek mag, mits er een doktersverklaring ligt en de teelt in een brandveilige woning plaatsvindt. De gemeente sprak af met politie en OM deze thuistelers niet te vervolgen. Dat model kan rekenen op interesse in andere steden.

In de huidige opzet van de wietproef, waarbij vanaf volgend jaar in zo’n zes tot tien gemeentes de teelt en verkoop van cannabis gereguleerd zal worden, wordt (medicinale) thuisteelt vooralsnog niet genoemd. Vrijdag moet Barendse zich bij de rechtbank in Den Haag verantwoorden voor zijn vijf wietplanten: „Met die vijf planten ben ik gered. Meer vraag ik niet.”

    • Philippus Zandstra