Nieuwe twijfels over ‘Salvator Mundi’ van Louvre Abu Dhabi

Abu Dhabi Nog steeds hangt ‘Salvator Mundi’ van Leonardo da Vinci niet in het Louvre Abu Dhabi. Is het wel het schilderij dat het lijkt te zijn? Een belangrijk merkteken ontbreekt, een schilderij in Rusland heeft dat wel.

Links de 'Salvator Mundi' uit het Poesjkinmuseum in Moskou, rechts de 'Salvator Mundi' die in het Louvre Abu Dhabi moet komen te hangen. Foto's Poesjkinmuseum Moskou, Christie's

De ontdekking van een markeerteken op een schilderij in het Poesjkinmuseum in Moskou heeft twijfels doen ontstaan over de Salvator Mundi die het Louvre Abu Dhabi in 2017 voor een recordbedrag kocht. Het schilderij hangt nog steeds niet in het museum.

Toen het Louvre Abu Dhabi in 2017 Leonardo’s da Vinci’s Salvator Mundi kocht van veilinghuis Christie’s werd het herontdekte paneel vergeleken met de ‘ontdekking van een nieuwe planeet’. Het werk (gedateerd rond 1500) werd pas in 2011 beschouwd als een echte Da Vinci, en zou oorspronkelijk komen uit de collectie van de 17de-eeuwse Britse koning Charles I. Vanuit Abu Dhabi werd er 450 miljoen dollar voor neergelegd, het hoogste bedrag dat ooit voor een kunstwerk was betaald.

Lees ook: ‘De laatste Da Vinci’ voor 380 miljoen euro geveild

Inmiddels zijn er twijfels of de Da Vinci wel echt uit het collectie van Charles I afkomstig is, of dat het gaat om een ander werk. Werken uit de collectie van Charles I hebben op de achterkant een ingebrand markeerteken met de letters ‘CR’ (Carolus Rex). Laat dat teken nu net ontbreken bij de Salvator Mundi van het Louvre Abu Dhabi. De Salvator Mundi van Giampietrino in het Poesjkinmuseum in Moskou heeft dat merkteken wél, meldt The Art Newspaper donderdag.

De Amerikaanse kunstkrant baseert zich daarbij op de bevinding van de kunsthistoricus Ben Lewis, auteur van The Last Leonardo, een boek dat in april verschijnt.

De Salvator Mundi die in het Poesjkinmuseum hangt
Foto Poesjkinmuseum Moskou
De achterkant van de Salvator Mundi met het CR-teken, die in Moskou hangt.
Foto Poesjkinmuseum Moskou
De Salvator Mundi die in het Poesjkinmuseum hangt en de achterkant van de Salvator Mundi uit Moskou met het CR-teken.
Foto’s Poesjkinmuseum Moskou

‘A peece of Christ’

Hij en andere kenners bogen zich over de archieven waarin een inventaris is te vinden van de werken die Charles I bezat. Daarin zijn twee beschrijvingen te vinden die zouden duiden op de Salvator Mundi. In de eerste staat dat het werk op 23 oktober in 1651 is verkocht, „a peece of Christ done by Leonardo”. In een tweede beschrijving wordt er gesproken van een Salvator Mundi die op 19 december 1651 is gekocht, „a lords figure in halfe”. Die ‘lord’ zou slaan op Christus.

Dat Charles I een Salvator Mundi in zijn bezit had, daarover bestaan geen twijfels, maar of het de Salvator Mundi is die door Christie’s aan Abu Dhabi’s Louvre is, is onduidelijk. Christie’s refereerde aan de eerste beschrijving, maar kenners gaan er met de nieuwe bewijzen van het paneel vanuit dat het werk in het Poesjkinmuseum de Salvator Mundi van Charles I is.

De restaurateur van de Da Vinci in Abu Dhabi weerlegt het probleem van het merkteken: het walnoten paneel zou in de 19de eeuw zijn bijgeschaafd waardoor het CR-teken is verdwenen.

Salvator Mundi, het schilderij van Leonardo da Vinci dat voor het recordbedrag van 450 miljoen dollar werd verkocht. Foto Christie’s

Haren en handen

Los van het CR-teken en de herkomst van de Arabische Da Vinci waren er al twijfels over echtheid. Specialisten vermoeden dat Da Vinci alleen de handen en het haar van de afgebeelde Christius-figuur zou hebben geschilderd en de rest door zijn leerlingen zou hebben laten maken.

Lees ook: Naar het Louvre? Dat kan nu ook in Abu Dhabi

Zeker is in ieder geval dat de Abu Dhabi-versie nog steeds niet voor het publiek toegankelijk is. De viering van het één-jarig bestaan van het Arabische Louvre leek een mooie gelegenheid om deze Da Vinci te tonen, maar ook toen liet het museum weten dat het werk nog niet getoond kon worden. De reden daarvoor geeft het museum niet. Het mysterie rondom de Da Vinci blijft zo nog even stand.

Aanvulling: de naam van de kunstenaar Giampietrino is toegevoegd waar het de Salvator Mundi in Moskou betreft

    • Toef Jaeger