‘Zwart water’ van Pieter Kuijpers wordt gespeeld in een voormalige trappistenabdij in Tegelen, ten zuiden van Venlo.

Foto Bjorn Frins

Na ‘Van God los’ maakt Pieter Kuijpers nu toneelthrillers

Filmmaker Pieter Kuijpers maakt zijn debuut als theaterregisseur bij Toneelgroep Maastricht. „Een thriller, want die mis ik in het huidige aanbod.”

Pieter Kuijpers (50) verheugde zich op zijn debuut als toneelregisseur. „Niet langer zoals bij film 1.001 dingen regelen, druk zijn met de techniek en dan slechts tien minuten overhouden om een scène voor opname door te nemen, maar je echt kunnen concentreren op het spel. Vooraf zes weken kunnen repeteren in plaats van de gebruikelijke twee weken voor een speelfilm”, zegt Kuipers, die behalve de film Van God los ook TBS en Riphagen maakte.

Die verwachtingen kwamen in de aanloop van het stuk Zwart water deels uit. Hij werd inderdaad minder afgeleid door bijzaken. De zes weken repetitie voelden daarentegen minder luxe dan gedacht. „In mijn naïviteit realiseerde ik me niet dat je in die zes weken alles moet doen: dat wat je bij de film repeteren, opnemen én monteren zou noemen. Het publiek krijgt straks het eindproduct voorgeschoteld.”

Twee jaar geleden stopte Kuijpers met het regisseren van films. „Dat wist ik nu wel even.” Hij wilde zich ook meer op zijn werk als eigenaar van film- en tv-producent Pupkin kunnen richten. „De combinatie werd te veel.”

Ondertussen speelde hij al met de gedachte om ooit toneel te gaan regisseren. Niet lang daarna werd hij benaderd door Toneelgroep Maastricht, waarvoor hij met cameraman Rob Hodselmans al promofilmpjes maakte.

‘Toneel op leven en dood’

Theaterthrillers wilde hij maken. „Want die mis ik in het huidige aanbod. Ik streef naar een soort crossover: filmisch theater, waarbij je niet veilig in je theaterstoel zit, maar zo wordt meegezogen door de gebeurtenissen, dat je bijna zou willen ingrijpen. Toneel op leven en dood én over leven en dood.”

Net als bij zijn eerste speelfilm Van God los (2003) werkt regisseur Pieter Kuijpers bij Zwart water met een jonge cast (vooral ouderejaars en net afgestudeerden van de Toneelacademie Maastricht). Net als toen is het verhaal geïnspireerd op de gebeurtenissen van de Bende van Venlo, een groep criminele jongeren die in de eerste helft van de jaren negentig verantwoordelijk was voor inbraken, gewelddadige overvallen en minstens zeven moorden. Schrijver Frans Pollux bewerkte zijn novelle Dat je stil blijft staan, een door hem bedachte voorgeschiedenis van de bende, tot een toneeltekst.

Belangrijker nog dan die geschiedenislink vindt Kuijpers de actualiteit van het stuk. „Hoe verhouden wij ons tot de barbarij? Hoelang beweeg je mee? Wanneer zeg je ‘stop’? In de voorstelling gaat het afglijden snel. In de realiteit gaat het met rechts-extremisme, afkalving van de rechtstaat en de grootst denkbare narcist als wereldleider schijfje voor schijfje. Daar maak ik me dagelijks zorgen over. Want wie het bord ‘Doodlopende weg’ mist, rijdt zich aan het einde van de straat te pletter tegen een muur.”

Nathalie Roux in ‘Zwart Water’. Foto Bjorn Frins

In een trappistenabdij

Zwart water wordt gespeeld in een voormalige trappistenabdij in Tegelen, ten zuiden van Venlo. Kuijpers, afkomstig uit het dorp, kreeg er als jongetje van de abt het vormsel toegediend en speelde er in de buurt. „Ivanhoe, Floris of soldaatje. Het is een soort niemandsland tegen de Duitse grens. De weg ernaartoe moet voor de toeschouwers al een deel van de voorstelling zijn. Ze gaan naar een plek waarvan geen ontsnappen mogelijk is.”

Rond en op het altaar staan nu de acteurs. Kuijpers regisseert graag tussen ze in. „Het lastigst vind ik het nog om de sleutelmomenten uit de verf te laten komen zonder ze te veel nadruk te geven. Bij film heb je allerlei trucs zoals close-ups, montage, muziek en licht. Bij toneel moet het spel het doen.”

Lees ook: Producent ‘Van God Los’ wil serie op Netflix

Kuijpers’ bestaan als toneelregisseur krijgt in elk geval een vervolg met twee andere thrillers voor Toneelgroep Maastricht. Hij kijkt ernaar uit. Ondertussen is hij – ook nu al druk – met de eerste Nederlandse serie voor Netflix. „Het gaat over studenten. Het is horror. Meer mag ik nog niet zeggen.”

Zwart water van Toneelgroep Maastricht. Première 1/12, t/m 30/12 in Emmaus, Tegelen. Inl: toneelgroepmaastricht.nl
    • Paul van der Steen