Kunstenaar worden: schaam u nooit

Adviezen van een kunstcriticus

De Amerikaanse kunstcriticus Jerry Saltz schreef een handleiding met 33 leefregels voor kunstenaars in spe en levenskunstenaars.

Criticus Jerry Saltz poseerde voor New York Magazine als de kunstenaars Frida Kahlo (hierboven), Andy Warhol en Salvador Dalí.

Schaam je nooit. Vertel je eigen verhaal. Probeer te ontdekken wat je verafschuwt. En: werk, werk, werk.

In zes stappen en 33 leefregels legt de Amerikaanse kunstcriticus Jerry Saltz deze week in New York Magazine uit hoe kunstenaar te zijn en creatiever te leven. Een handleiding die op even geestige als scherpe wijze inzicht biedt in de wereld van de hedendaagse kunst.

Saltz (1951) is een van de bekendste Amerikaanse kunstcritici. Eerder dit jaar won hij de prestigieuze Pulitzer-prijs voor kritiek, onder meer voor een in 2017 gepubliceerd artikel waarin hij uitlegt hoe hij zelf veertig jaar geleden als kunstenaar mislukte.

De stunt van Banksy, de anonieme Britse kunstenaar die in oktober tijdens een veiling een van zijn schilderijen vernietigde door stiekem een in de lijst verborgen papierversnipperaar in werking te zetten, inspireerde Saltz tot zijn artikel How to Be an Artist. In de inleiding schrijft hij: „Ik kon het gefluister bijna horen: ‘Is dat kunst?’”

Tweede bron van inspiratie was het retrospectief in het Whitney Museum in New York van Andy Warhol, de pop-artkunstenaar die in 1968 voorspelde dat iedereen in de toekomst vijftien minuten beroemd zou worden.

Jerry Saltz als Andy Warhol op de cover van New York Magazine

Vandaag zijn we allemaal kinderen van Andy, stelt Saltz. „Vooral door Instagram. Dat heeft ons getraind om visueel te denken en naar ons dagelijks leven te kijken als grondstof voor esthetische output.”

Saltz geeft eerst vijf basislessen voor amateurs, waarvan ‘Werk, werk, werk’ volgens hem de belangrijkste is. Ter illustratie vertelt hij hoe de Amerikaanse pop-artkunstenaar Jasper Johns op een nacht droomde dat hij een grote Amerikaanse vlag schilderde, en de volgende morgen de daad bij het woord voegde (en daarmee wereldfaam verwierf).

Saltz: „Hoe vaak heeft zich in je dromen niet een hele carrière ontvouwd waaraan je geen aandacht hebt geschonken? Het maakt niet uit hoe bang je bent; iedereen is bang. Werk. Werk is het enige dat de vloek van angst wegneemt.”

Accepteer dat je als kunstenaar vermoedelijk arm zult blijven, doceert Saltz. De astronomische veilingprijzen en de glitter en glamour van de kunstwereld, het is slechts voor 1 procent, van 1 procent, van 1 procent van de kunstenaars weggelegd. De belangrijkste voorwaarde voor succes, stelt Saltz, is tijd – tijd om te maken wat je wil.

Jerry Saltz als Salvador Dali Covers New York Magazine

Saltz geeft ook vingerwijzingen hoe de kunstwereld te overleven (‘Leer om te gaan met afwijzing’ en ‘Wees niet afgunstig’). En de laatste stap van zijn handleiding gaat over ‘hemels denken’: koester je kwetsbaarheid, en trek je van niets of niemand iets aan. Bij die laatste tip staat een vroeg kunstwerk afgebeeld van Jeff Koons, copulerend met zijn toenmalige vrouw, de Italiaanse porno-actrice Cicciolina.

Saltz’ handleiding is het coverartikel van New York Magazine. Het is verschenen met drie verschillende omslagen waarvoor Saltz als kunstenaar poseerde. Als Salvador Dalí, Frida Kahlo en als Andy Warhol.

De rol van Dalí, met een snorretje als de vervaarlijke hoorns van een stier, maakte iets in hem los, zegt Saltz. „Het bracht de innerlijke toneelspeler en de gek in mij naar buiten.”

    • Arjen Ribbens