Handelsconflict kan Trump zijn kiezers kosten

Amerikaanse economie Trump beloofde meer Amerikaanse banen. De handelsoorlog met China heeft vooralsnog een tegengesteld effect.

De fabriek van General Motors in Lordstown.

Toen Donald Trump in juli 2017 industriestadje Lordstown bezocht, had de Amerikaanse president een opbeurende boodschap. „Ik reed hier vanaf het vliegveld naar toe over jullie prachtige wegen en ik keek naar een paar van die grote fabrieken, ooit ongelooflijke banenmachines. En mijn vrouw Melania zei ‘wat is hier gebeurd?’. Ik zei: die banen zijn uit Ohio vertrokken. Maar ze komen allemaal terug. Ze komen allemaal terug.”

Volgens lokale tv-zender WKBN 27 brak de menigte hierna in gejuich uit. Waarop Trump de aanwezigen verzekerde: „Ga niet weg hier. Verkoop jullie huizen niet.”

Deze week bleek die presidentiële belofte vooralsnog niet uit te komen. Integendeel. Per 1 maart dreigt Lordstown opnieuw een belangrijke banenmachine te verliezen. General Motors (GM) wil dan de 52 jaar oude fabriek sluiten waar het bedrijf nu nog de Chevrolet Cruze in elkaar zet, maakte het maandag bekend.

Politiek brisant besluit

De sluiting maakt deel uit van een bredere reorganisatie: wereldwijd gaan zeven fabrieken dicht, waarvan vier in de VS. De autogigant wil af van kleine, slecht verkopende benzineauto’s als de Cruze om meer te kunnen investeren in elektrische en zelfrijdende modellen.

Hoewel GM de reorganisatie vooral presenteerde als technologische omslag, was de aankondiging politiek zeer brisant. Allereerst vanwege de locatie van de te sluiten fabrieken: veruit de meeste Amerikaanse banen verdwijnen in Ohio en Michigan. Dit zijn twee midden-westelijke staten waar Trump in 2016 het presidentschap binnensleepte met de belofte er de industrie te reanimeren.

De teruglopende vraag naar sedans als de Cruze heeft meerdere oorzaken. Hogere rentes en de toenemende populariteit van SUV’s en trucks spelen een rol. Maar de handelsoorlog is ook zeker van invloed.

Eerder dit jaar waarschuwde de ‘Big Three’ van grote fabrikanten (naast GM ook Ford en Fiat Chrysler) al voor de negatieve impact van de handelsoorlog. In juli maakte GM bekend dat de hogere prijzen van staal en aluminium dit boekjaar circa 1 miljard dollar zouden gaan kosten.

Dat maakte ook het moment van GM’s aankondiging maandag pikant: krap een week voor de G20-top in Argentinië. Die bijeenkomst van rijke landen zal grotendeels in het teken staan van de door Trump ontketende handelsoorlog met China. De twee grootste economieën ter wereld bestoken elkaar in dit conflict over en weer met almaar hogere tarieven.

In Buenos Aires zouden Trump en de Chinese president Xi tijdens een gezamenlijk diner een staakt-het-vuren kunnen bereiken. Als dit niet lukt, dreigt het conflict vanaf 1 januari verder te escaleren. De reeds ingestelde tarieven gaan dan omhoog van 10 naar 25 procent. Dit kan wereldwijd leiden tot een verdere vertraging van de economische groei.

Belastingprikkel

Trump reageerde dinsdag op GM’s besluit door het bedrijf aan te vallen. „We kijken nu naar het intrekken van alle subsidies voor GM, ook die voor elektrische auto’s”, schreef hij op Twitter. „GM nam de gok om fabrieken te openen in China (en Mexico). Ik denk niet dat dat zich zal uitbetalen. Ik ben er om de Amerikaanse arbeiders te beschermen!” De president leek te doelen op de belastingkorting van 7.500 dollar, waarmee de verkoop van elektrische auto’s in de VS wordt gestimuleerd.

Lees ook: Handelsoorlog is al voelbaar op vele plekken

Het is de vraag of dit dreigement GM veel schrik zal aanjagen. Ten eerste heeft Trump toestemming van het Congres nodig om de bewuste belastingprikkel te schrappen. Daarnaast geldt deze maatregel alleen voor de eerste 200.000 verkochte voertuigen. Naar verwachting heeft GM die drempel begin 2019 al bereikt. Als Trump de subsidie al kan terugdraaien, zou hij daarmee vooral concurrenten van GM raken, stellen automarktanalisten.

Amerikaanse bedrijven en boeren worden ondertussen op meer plekken geraakt door het conflict met China. In bijvoorbeeldIowa, een andere staat in het Midwesten, hoopt de soja zich in de silo’s op sinds China invoertarieven op het gewas instelde. Het land betrekt soja in toenemende mate uit Zuid-Amerika.

Bij de Congresverkiezingen begin deze maand verloor de Republikeinse partij al terrein in staten in het Midwesten. In onder meer Michigan, Illinois, Pennsylvania en Iowa veroverden kandidaten van de Democratische partij zetels. Zij wisten nieuwe kiezers aan te boren in de voorsteden, maar ook een deel van de arbeiderstemmen terug te winnen die in 2016 Trump nog aan de overwinning hielpen.

    • Merijn de Waal