En toen was er nog maar één foto van Vincent van Gogh

Onthulling

Altijd werd gedacht dat er van de fotoschuwe Vincent van Gogh twee foto’s bekend waren. Maar nu blijkt één daarvan een portret van zijn broer te zijn.

Links de foto die als een portret van de 13-jarige Vincent van Gogh werd beschouwd, maar waarop zijn 15-jarige broer Theo staat. Daarnaast Theo (32) en rechts het enige fotoportret dat nu van Vincent resteert. Foto’s Van Gogh Museum

In duizenden publicaties is de foto afgedrukt als een portret van de 13-jarige Vincent van Gogh. Eén van de twee foto’s waarvan onomstotelijk vaststond dat het om de later wereldberoemd geworden schilder zou gaan.

Bij nader inzien blijkt het echter een portret te zijn van de circa 15-jarige Theo van Gogh, de kunsthandelaar die zijn vier jaar oudere broer later zou aanmoedigen en ondersteunen. Dat maakte het Van Gogh Museum donderdagmiddag bekend.

De ontdekking is gedaan door de Franse criticus, schrijver en tentoonstellingsmaker Yves Vasseur. Hij stelde vast dat de fotograaf B. Schwarz, die het portret in 1866 zou hebben gemaakt, zich pas in 1870 vestigde op het Brusselse adres dat op de foto staat afgedrukt.

Een vergissing met de datum kon worden uitgesloten. Want de enig andere portretfoto van Vincent is in 1873 in Den Haag gemaakt. Daarop is hij 19 jaar jong, maar duidelijk een stuk ouder dan op de foto die in 1866 zou zijn gemaakt.

Vasseur concludeerde dat de foto een portret is van de ongeveer 15-jarige Theo van Gogh. De jongere broer van Vincent werd in 1873 jongste bediende bij de Brusselse kunsthandel Goupil & Cie, vlakbij de fotostudio van Schwarz. In een brief uit Brussel schreef Theo dat hij een portret had laten maken voor de verjaardag van zijn vader.

Forensisch onderzoeker Zeno Geradts, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, vergeleek de foto met andere portretten van Theo van Gogh. „Naar alle waarschijnlijkheid”, is de jongen op de foto Theo van Gogh, concludeerde Geradts.

Teio Meedendorp, onderzoeker bij het Van Gogh Museum, vatte het nieuws op de persconferentie in één zin samen: „We zijn een illusie armer, maar een foto van Theo van Gogh rijker.”

    • Arjen Ribbens